Elke maand gratis nieuwsbrief:

Ksenia Live bij NPO Radio

Ksenia Live bij NPO Radio, Ksenia staat met gitaar op de rug voor het bord van NPO Radio op Mediapark Hilversum.
Ksenia live op de radio en ik vond het heel spannend.

Drie jaar geleden maakte ik de pacifistische solo-toneelvoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’. De premi├Ęre was op 20 september in de Schouwburg van Zwolle. Ik speelde de show vervolgens in theaters, tot lockdowns me naar een internetstream dwongen. In 2021 plande ik een voorjaarstour langs lokale bevrijdingsdagen. Naast je gezondheid is vrijheid ├ę├ęn van de belangrijkste dingen die je hebt. En toen brak er oorlog uit in het gebied waar ik ben geboren. In het kader van de actie voor Giro555 en Radio555 mocht ik live bij NPO Radio een uur praten over mijn gevoelens, die tijd in Charkiv in het oosten van de Oekra├»ne en mijn toneelvoorstelling die op 20 maart start in Theater De Garage in Venlo.

Mijn Joodse oma

We spraken over mijn Joodse oma. Zij is geboren in Charkiv en overleefde de oorlog omdat ze met haar man ontwerper was in de traktorfabriek Morozov Machinebouw. Die fabriek werd in zijn geheel verhuisd naar de Oeral, zodat de Duitsers hem niet zouden innemen en ging daar als “Oeral tankfabriek 183” iets anders maken dan tractoren. We spraken ook over de broer van mijn oma, die koos voor een carri├Ęre aan het front.

Oorlog is niet Zwart of Wit

Het ging ook over mijn vader, die samen met zijn moeder nog altijd in Sint-Petersburg woont. Zij overleefde 900 dagen belegering van Leningrad, maar heeft desondanks geen hekel aan Duitsers. Zij zag ook de andere kant. Namelijk Russen die ook de meest vreselijke dingen deden om te overleven.

Het leven is niet zwart of wit. Oorlog ook niet. Daar gaat ‘Zij zagen Oorlog’ over.

Zij zagen Oorlog gaat over universele menselijke thema’s

Ik mocht een lied uit de voorstelling zingen en koos voor een lied over wat oorlog betekent voor de gewone soldaat. Dit universele thema wordt in de oorspronkelijke Russischtalige versie heel goed verwoord. Zo goed dat de Duitsers er nog in de oorlog een eigen versie van maakten.

In ‘Zij zagen Oorlog’ zing ik coupletten in beide talen, op de radio ook: Ksenia Live bij NPO Radio kun je hier terugluisteren.

Deel dit:

Laten we het eens over de Russen hebben

Laten we het eens over de Russen hebben: een demonstrant wordt hardhandig door de politie tegen de grond gewerkt.
De Russische politie treedt keihard op tijdens anti-oorlogsdemonstraties.

De afgelopen dagen kreeg ik best wel wat vragen over hoe de Russische bevolking erin zit. Er waren ook veel verwijten aan de Russen en een Nederlandse journalist vroeg zich zelfs af waarom er in Rusland niet gedemonsteerd wordt. Hij noemde de Russen zelfs laf. Dus laten we het eens over de Russen hebben.

Wordt er gedemonstreerd in Rusland?

Ja, van Sint-Petersburg aan de Oostzee tot het 7 tijdzones verderop gelegen Vladiwostok aan de Stille Oceaan wordt er gedemonstreerd. Dat zijn in een aantal gevallen massale demonstraties met duizenden mensen en soms zijn het er enige honderden.

Demonstreert iedereen?

Nee, een aantal is het met de ‘volksvertegenwoordiger’ eens en vindt de oorlog noodzakelijk. Een deel daarvan is opgehitst door overheidscommunicatie.

Een aanzienlijk deel denkt dat het wel overwaait en laat het gewoon gebeuren. Dat soort meelopers vind je overal, dus ook daar.

Maar er is ook een aanzienlijk deel dat niet durft te demonstreren.

Hoe gevaarlijk is demonstreren in Rusland?

Levensgevaarlijk. Er zijn al ruim 14.000 mensen opgepakt en het regime Poetin was daar duidelijk over: je zaak wordt behandeld door een rechtbank van ‘politieke zaken’ en die ziet het in beginsel als landverraad. Je gaat voor lange tijd de bak in en je raakt je baan en alles kwijt. Een deel van de gevangenen komt nooit meer thuis omdat ze ‘plots’ overlijdt.

Dat ziet er dan zo uit

Verplaats je voor het gemak even in het leven van die Rus. Je bent lekker aan het tweeverdienen, je hebt een Duitse auto en Duitse keuken en woont met je gezin en kinderen in een mooi appartement. Het regime van het land waar je woont valt buurland Oekra├»ne binnen en ondanks dat het een uur of 4 vliegen is, ben je totaal van slag. Grote kans ook dat je daar familie hebt. Misschien woont je zus er met haar kinderen. Witheet ben je, maar je bent ook bang want je kent je ‘volksvertegenwoordiger’ en zijn grillen. Je zet je over je angst heen, gaat toch demonstreren, wordt opgepakt, veroordeeld en komt een paar jaar later vrij. Je bent je huis en auto kwijt, maar als je geluk hebt dan heb je al je vingers en tanden, je gezondheid en je gezin nog.

De politie daar is niet je beste vriend

Toen ik net in Nederland woonde, was ik als de dood voor de politie. Dat leer je in Rusland, ‘the hard way’. Militie kan van alles met je doen en komt overal mee weg. Je hebt het de afgelopen twee jaar in Wit-Rusland gezien en neem van mij aan dat Rusland niet anders is (Oekra├»ne ook niet trouwens, maar daar hebben we het nu niet over).

Uitkomen voor je mening

Afgelopen jaar zagen we in Nederland diverse demonstraties uit de hand lopen, met grootschalige inzet van waterkanonnen en honden. En dat in een land waar je doorgaans aan de politie de weg kunt vragen, je altijd recht hebt op een advocaat, je tegen een straf in beroep kunt en een gevangenis op maximaal een uur rijden zit.

Stel je even voor hoe die situatie is in een land waar wetteloosheid regeert, er met metalen knuppels geslagen wordt, noodwetten sneller worden ingevoerd dan Hugo de Jonge dat deed en de werkkampen 5-6 tijdzones verderop liggen.

Helden

Iedere strijder die in Oekraïne de wapens opneemt zien we als een grote held. Die Russische demonstranten verdienen diezelfde eer.

Deel dit:

Nieuwsbrief 5: spelen op vrijheidsherdenkingen & Oekraïne.

In Nieuwsbrief 5: spelen op vrijheidsherdenkingen & Oekra├»ne. Deze keer informatie over twee herdenkingen waar ik ‘Zij zagen Oorlog’ mag spelen: Nieuw-Weerdinge op 7 april en op 4 mei in Wageningen, net voor het ontsteken van het Vuur van de Vrijheid (foto). Verder in de nieuwsbrief veel informatie over hulp aan Oekra├»ne en alles over de speellijst.

Snel een show zien? In Theater de Garage in Venlo ben ik op 20 maart 2022. Da’s al snel!

Lees de nieuwsbrief online.

Iedere keer automatisch ontvangen? Registreer je hier.

Willen weten wat ik met je gegevens doe? Hint: niets. Privacy-statement vind je hier.

Deel dit:

Baten tour Zij zagen Oorlog 2022 naar Oekraïne

Baten tour Zij zagen Oorlog 2022 naar Oekra├»ne. Zij zagen Oorlog: een toneelvoorstelling over wanhoop en vergiffenis. Actrice ksenia staat met klaprozen op een bunker en biedt ├ę├ęn  klaproos aan.

Alle baten van de tournee “Zij zagen Oorlog 2022” komen ten goede aan hulpprogrammaÔÇÖs gericht op onderwijs voor Oekra├»ense vluchtelingen. 

Alle baten van de tour Zij zagen Oorlog 2022 gaan naar Oekraïne, specifiek naar educatieve projecten gericht op Oekraïense vluchtelingen.

Plots is er een hele grote oorlog in Europa. Wat zou jij doen als het je hier overvalt? Wil je sterven voor je idealen? Of overkomt het je? Wat maak je mee? Wat maak je door?

In ÔÇśZij zagen OorlogÔÇÖ beleef ik oorlog via vijf ooggetuigen. Ik neem je mee in hun verhaal, hun keuzes met consequenties, en zing hun liederen. 

Zij zagen Oorlog gaat over hoop en vrees. Over ambitie en goede bedoelingen. Over lijden en vergiffenis. 

Zij zagen Oorlog is aandoenlijk en confronterend. Ik houd je een spiegel voor, maar er is hoop. Er is genoeg om voor te sterven, maar nog meer om voor te leven.

Zij zagen Oorlog is opgedragen aan mijn omaÔÇÖs. Mijn Joodse oma uit Charkiv, kon tot haar dood het Duits niet horen. En mijn Russische oma, die 900 vreselijke dagen in Leningrad overleefde, maar het grootste mededogen met de Duitsers heeft.

Alle baten van de tournee “Zij zagen Oorlog 2022” komen ten goede aan hulpprogrammaÔÇÖs gericht op onderwijs voor Oekra├»ense vluchtelingen. 

Meer over toneelvoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’.

Speellijst vind je hier.

Baten tour Zij zagen Oorlog 2022 naar Oekraïne. Zij zagen Oorlog: Om vrede te bereiken moet je vrede onderwijzen. Ksenia met dat motto en een bos klaprozen
Deel dit:

Het Den Haag van Oekraïne

Het Den Haag van Oekraïne heet Odessa, de stad van volkshumor en koffietenten. Foto van de demonstratie in Amsterdam.

Het Den Haag van Oekraïne heet Odessa. De havenstad waar de humor op straat ligt. Waar het volk de wereld en zichzelf bij in een koffietent de maat neemt. Odessa, och Odessa! 

Foto van de vredesbijeenkomst in Amsterdam op 27 april 2022. Wat een opkomst! Dank je wel Nederland! 

Deel dit:

Oh Charkiv!

Oh Kharkov! Jeugdfoto van Ksenia met een gitaar op schoot en vrienden om haar een. De stad waar ze haar eerste liedjes op straat speelde.

ÔÇťHevige straatgevechten in CharkivÔÇť Hoeveel pijn kunnen een paar woorden op je scherm ineens doen. Straatgevechten in de stad waar ik als kind vrolijk en onbezonnen van ÔÇśs ochtends vroeg tot ÔÇÖs avonds laat buiten speelde, in de bomen klom, met mijn oma naar de markt liep, voor het eerst liedjes met gitaar buiten zong. Hoe pijnlijk en onwerkelijk. Mijn hart gaat uit naar alle kinderen in Charkiv die al deze ervaringen op dit moment ontnomen worden.

Meer over mijn gevoel over deze ellende vind je hier.

Update van 20220227, 19:30 uur (CET): De Russen zijn de stad uit gevlucht, Oekraïense leger heeft de controle heroverd.

Jeugdfoto van Ksenia: haar hart gaat uit naar kinderen die zo'n jeugd door oorlogsgeweld niet kunnen hebben.
Deel dit:

Mijn hart huilt voor Oekraïne

Mijn hart huilt voor Oekraïne: Russische tanks denderen door mijn geboortestad Charkiv en ik sta audio uit te pakken voor mijn anti-oorlogsvoorstelling Zij zagen Oorlog.

Het geboorteland van mijn vader valt het geboorteland van mijn moeder aan. Een onwerkelijke situatie. Het ene moment sta ik op mijn telefoon beelden te bekijken van hoe Russische raketten inslaan in Charkiv, op het plein waar ik altijd met mijn oma liep, en het volgende moment sta ik buiten een vrachtwagen met audio-spullen voor mijn anti-oorlogsvoorstelling ‘Zij zagen Oorlog‘ te lossen.

Gewone mensen zijn de pineut

Oorlog is vreselijk, voor iedereen. In eerste instantie voor de mensen die er midden in zitten. Dat zijn gewone mensen zoals u en ik. Ze moeten het over zich heen laten komen en het beste ervan zien te maken.

Voor hen is belangrijk dat u laat zien dat u ze niet vergeet. Voorzie uw profielfoto op social media van de Oekraïense kleuren. Vertel de verhalen van de mensen in uw posts en bijdragen. En ga protesteren of doe mee met een vredesmars. Het helpt allemaal, echt.

Ook hier consequenties

Maar ook voor mensen elders in de wereld gaat dit heftige consequenties hebben. Tot wel 60% van het Europese tarwe en diverse granen komen bijvoorbeeld uit de betwiste regio. Veel grondstoffen en energie halen we daar vandaan. De wereld gaat geconfronteerd worden met onmogelijke prijsstijgingen en tekorten. Hoeveel pijn kunnen we hier aan?

Vertrouw niet teveel op de effectiviteit van sancties. De Rijke Russen hebben er rekening mee gehouden en de arme Russen zijn niet anders gewend. Zij hebben in de historie talloze malen bewezen op het tandvlees te kunnen overleven.

Zal ik mijn familie ooit nog zien?

Zelf maak ik mij het meeste druk over mijn familie en vrienden. Mijn Russische oma in Sint-Petersburg is bijna 100 jaar oud. Zal ik haar ooit nog kunnen omhelzen? En mijn vader die daar ook woont. Kan ik ooit nog bij hem op bezoek?

Mijn Joodse familie woont niet meer in Charkiv. In de tweede wereldoorlog kwam een groot aantal om en de rest (inclusief mijn moeder en ik) is vanwege antisemitisme uit de USSR vertrokken.

Mijn hart huilt voor Oekraïne

Ik ben iedere dag blij met de warmte die ik van van de Nederlanders ontving toen ik hier in jaren ’90 zonder iets aankwam. Mijn buren in Amsterdam, de glimlachende controleurs in het openbaar vervoer en de politie die je gewoon de weg kan vragen. En jaren later de warmte van de Zwollenaren.

Mijn hart huilt voor Oekraïne. Ik ben er al jaren weg, maar het zal altijd een onderdeel van me zijn.

Update:

Mijn eerste reactie was het afgelasten van deze tournee. Ik kon het emotioneel niet aan. Uiteindelijk heb ik na veel overleg besloten om de tournee te spelen, zelfs uit te breiden en alle opbrengsten te doneren aan initiatieven gericht op Oekraïense weeskinderen en tbv. vrije onafhankelijke media. Uiteindelijk konden we ruim 17.000 euro doneren in cash en goederen. De warme reacties van het Nederlandse publiek blijven mij mijn leven bij.

Deel dit:

Theater om over na te denken

Theater om over na te denken, want wat zou u doen als oorlog u overvalt?
Theater om over na te denken: de poster van tournee 2022 is net uit.

Theater om over na te denken, want wat doet u doen als oorlog u overvalt? En kunt u leven met de consquenties van die keuze?

Met “Zij zagen Oorlog” vertel ik het vertaal van zes mensen die in oorlog terecht komen. Ze maken keuzes en overzien niet altijd de consequenties. Sommige beslissingen lijken logisch, maar zijn ze dat ook?

Zij zagen Oorlog is mijn eerste reprise ooit. Ik ben daar trots op en ga er intens van genieten. De komende maanden kunt u me zien op regionale bevrijdingsherdenkingen of in theaters bij u in de buurt. De speellijst van Zij zagen Oorlog met de bevestigde speeldata en locaties vindt u hier. Er komen er nog diverse bij.

Bij de premi├Ęre maakte RTV Oost beelden van “Zij zagen Oorlog” en een interview. Die dag speelde ik de voorstelling twee keer in de Schouwburg van Zwolle. Dat was best pittig, maar werd vorig jaar eigenlijk de standaard.

Bij RTV Focus mocht ik op de radio in het eerste uur meer vertellen over mijn achtergrond als iemand die geboren is in het oosten van Oekraïne, mijn beleving en theater in zijn algemeen.

Deel dit:

Gewone mensen in oorlog: De Witte Roos.

Gewone mensen in oorlog maken keuzes. Wat zou u doen?
Gewone mensen in oorlog maken keuzes .Mensen zoals u en ik. Studenten zoals Hans en Sophie Scholl, broer en zus die lid waren van verzetsgroep De Witte Roos in M├╝nchen in de jaren ’40.

Gewone mensen zoals u en ik bepalen het verloop van een oorlog. Timmerlieden, schoenmakers, slagers, taxichauffeurs en studenten zoals Hans en Sophie Scholl (foto), en Christoph Probst.

In de jaren ’40 waren laatstgenoemden lid van de verzetsgroep De Witte Roos die in M├╝nchen intellectuele pamfletten maakte. Ze riep op tot stil verzet tegen het nazi-regime.

De Witte Roos verspreidde haar pamfletten door heel Duitsland. Een aantal bereikten Engeland, werden daar massaal bijgedrukt en door Britse bommenwerpers boven Duitsland afgeworpen.

Op 18 februari 1943 werden ze tijdens het verspreiden van hun boodschap ontdekt en opgepakt. Ze werden ter dood veroordeeld en op 22 februari onthoofd. Een uur voor de executie mochten de ouders in tien minuten afscheid van ze nemen.

Deze drie studenten zijn mensen zoals u en ik die met hun daden het verschil probeerden te maken.

De verrader heette Jakob Schmid, lid van de nazi-partij en concierge op de universiteit. Als beloning ontving hij 3000 reichsmark en werd hij promoveerd. Honderden studenten juichten hem toe toen de universiteit hem voor zijn daad eerde. Ook dat waren gewone mensen, zoals u en ik.

Schmid werd na de oorlog door de Amerikanen opgepakt en door de rechter veroordeeld tot 5 jaar dwangarbeid.

Meer historische beschouwingen vindt u in onze blog-categorie ‘Zij zagen Oorlog’.

Gewone mensen in oorlog maken keuzes. Wat zou u doen?
Jakob Schmid, verrader van
Hans en Sophie Scholl en
Christoph Probst.

Er zijn veel documentaires en films over gemaakt. De meest recente is “Sophie Scholl – Die Letzten Tage.” Dit is de offici├źle trailer daarvan:

Sophie Scholl – Die Letzten Tage – Offici├źle trailer.
Deel dit:

Eeuwige liefde

Eeuwige liefde, ook in tijd van oorlog: De foto toont een portret van Lilka en Tuvia Bielski. Ze trouwden in 1944 onder moeilijke omstandigheden en bleven elkaar trouw tot de dood hun scheidde.
Eeuwige liefde is: Lilka & Tuvia Bielski trouwden onder moeilijke omstandigheden.

Eeuwige liefde mag op deze Valentijnsdag niet ontbreken. Daarvoor neem ik je mee naar de stad Bialystok, waar ik in 1993 woonde. 

In 1926 wordt in die Poolse stad de Joodse Lilka Ticktin geboren. Lang woont ze er niet. Als de Russen de regio als onderdeel van het Molotov-Ribbontrop pact in 1939 innemen, woont de familie iets verderop in Lida. Twee jaar na de Russen komen de naziÔÇÖs. 

Ghetto’s

Het is mei 1942 als de SS in de regio van deur tot deur gaat om joden te verzamelen. Ze pakken ook Lilka op. Ze slepen haar naar een verzamelpunt en ze draagt alleen een nachtjapon. Met duizenden joden wordt ze naar een ghetto gestuurd. Meer dan 5500 joden hebben minder geluk en worden ter plekke ge├źxecuteerd. 

Samen met haar vader ontsnapt ze uit het ghetto en vlucht ze naar de bossen. Daar ontmoet ze Tuvia, een jongen die ze kent uit het complex waar een vriendin van haar woonde. 

Een huis in de oerbossen van Wit-Rusland

De joodse Tuvia Bielski heeft met zijn broer de ghettoÔÇÖs niet afgewacht. Hij vluchtte direct de bossen in. en probeerde daar zoveel mogelijk joden te redden. Zijn groep bestaat dan al uit eenentwintig vluchtelingen. 

Met elkaar wonen ze onder primitieve omstandigheden in de oerbossen van wat nu Wit-Rusland is. De groep wordt steeds groter en het verzamelen van voldoende voedsel steeds complexer en gevaarlijker. 

Bielski Partizanen

De groep stuurt regelmatig een aantal mensen op pad om bij boeren in de regio om voedsel te bedelen. Ook overvallen ze Duitse posten en apothekers voor medische middelen. De groep wordt bekend als de ÔÇťBielski PartizanenÔÇŁ.

Veel boeren in de regio zorgen voor voedsel en melk, maar het werk is nooit zonder gevaar omdat de Duitsers actief op de verzetsgroep en ondersteuners jagen. Bij ├ę├ęn zoÔÇÖn actie komt LidaÔÇÖs vader om het leven. 

Tot de dood hen scheidt

Tuvia is de leider van de groep en Lida doet alles wat er van een strijder verwacht mag worden. Nachtenlang waakt ze over het kamp. Ze loopt patrouilles en zorgt voor haar medevluchtelingen. Uiteindelijk krijgen Tuvia en zij een relatie en in 1944 trouwen ze diep in de Wit-Russische bossen. 

De groep vluchtelingen groeit uit tot meer dan 1200 joden en weet de oorlog te overleven. Tuvia en Lilka blijven bij elkaar tot de dood hen na 45 jaar scheidt. Tuvia overlijdt in 1987 in Jerusalem, Lilka in 2001. 

Het verhaal van de Bielski Partizanen is prachtig en aangrijpend verfilmd onder de titel Defiance. Dit is de trailer van die film, waarin echt hoogstaand geacteerd wordt:

Trailer van de film Defiance over de Bielski partizanen.

Meer verhalen van mensen in oorlog vindt u hier.

Deel dit: