Elke maand gratis nieuwsbrief:

Kwartetten met mijn theatervoorstellingen

Je kunt kwartetten met je identiteiten” zeiden ze ooit bij de NPO op Radio 1 en Radio 5. En misschien is dat wel zo. Zeker is dat je in Leiden in maart kunt Kwartetten met mijn theatervoorstellingen!

4 voorstellingen dus in vier dagen:Ā 
– 14/3: Zij zagen Oorlog, over de oorzaak van oorlog. 75 minuten monologen en muziek.Ā 
– 15/3: Oscar en Oma Rozerood, over leven, liefde en liefhebben. 135 minuten theater.Ā 
– 16/3: Een Poppenhuis, over de vrouw in de samenleving. 145 minuten theater.Ā 
– 17/3: Arum dem Fayer, over identiteit, schaamte en vooroordelen. 90 minuten muziektheater.Ā 

Ticket per voorstelling: Euro 19,50.

Volgers sturen me een msg voor een passe-partout voor 35 euro! 

De passe-partout overhandigen we je bij de eerste voorstelling en is een collector’s item! 

Zie ik je in Leiden in het theater?

Deel dit:

Ordinary Men is een documentaire die je moet zien

De documentaire ‘Ordinary men’ toont hoe gewone mensen verwerden tot moordenaars. Dan heb ik het niet over bewakers van kampen. Ik heb het over de politie-eenheden die samen 2 miljoen joden executeerden, veelal Ć©Ć©n op Ć©Ć©n. Ordinary Men is een documentaire die je moet zien, nu op Netflix.

Daders zijn vooral hoger opgeleide mensen

‘Ordinary Men’ laat zien dat de meeste moordenaars geen domme bruten zijn, zoals Hollywood ons zo graag doet geloven. Het zijn intelligente mensen, veelal universitair opgeleid. Ze hebben Ć©Ć©n of twee titels en gezinnen met veel kinderen. Het zijn geen nationaal-socialisten, geen aanhangers van de partij, maar wel mensen die trots zijn op Duitsland.

Je leert hoe het onderwijssysteem tussen 1900 en 1930 de jodenhaat erin bracht. Antisemitisme was ver voor Hitler aan de macht kwam op scholen en universiteiten al gemeengoed. De moordenaars hadden geen propaganda nodig om in actie te komen, maar het hielp hen wel om zichzelf uit te leggen dat die gruweldaden die ze uitvoerden juist waren.

Weigeren mocht, maar weinigen maakten daarvan gebruik

De documentaire maakt ook gehakt van de redenatie dat ze Joden moesten vermoorden, omdat ze anders zelf vermoord werden. Je ziet beelden van politieagenten die weigerden Joden te vermoorden. En hoort hoe ze in bescherming werden genomen door het systeem en hun commandanten. Ja, ze kregen een notitie in hun dossiers. En sommigen kregen een negatieve brief waarin werd uitgelegd dat ze weigerden mee te werken aan de executies. Maar er volgde geen gevangenisstraf of executie. De weigeraar kreeg gewoon andere taken.

Het meest schokkende vind ik het gebrek aan groepsdruk. In veel documentaires wordt juist aangeven dat de groepsdruk ervoor zorgde dat mensen uiteindelijk meewerkten aan die executes. ‘Ordinary Men’ maakt duidelijk dat mensen gewoon, naar eer en geweten, hun werk deden.

Haat gezaaid via onderwijs en media

30 jaar onderwijs en stigmatiserende media zorgden voor een bepaalde basislijn in het denken. Daarin kreeg Joden van veel maatschappelijke problemen de schuld. De nazi’s bouwden in de jaren ’30 op die gevoelens voort.

Zo kwam het dat mensen zoals u en ik toen rationele beslissingen namen, met uiteindelijk gruwelijke uitwerkingen. Dat is ook waar mijn Theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’ over gaat. Met de kennis van nu en de ervaringen van de afgelopen vier maanden is het pijnlijk terugkijken op de jaren ’30 en ’40.

Deel dit:

Een streek waar verder niemand wilde wonen

De woestijnen in Israƫl en Palestina zijn deels zand en deels rotsen met hier en daar een plantje.

Het huidige IsraĆ«l was vroeger grotendeels onbewoonbaar. De Thora en de Bijbel, als ook de Romeinse geschiedschrijvers en de Kruisvaarders zijn daar duidelijk over. Het was een dorre woestijn, met in westen een strook moerassen vol dodelijke malaria-muggen. Het was een Joodse streek waar verder niemand wilde wonen, omdat je er niet kon overleven. Dat is uitgebreid gedocumenteerd, ook door de VN. Ik vind het wat dat betreft knap van Palestijnse organisaties hoe ze de illusie hebben gecreĆ«erd dat het altijd een drukbevolkte Arabische regio is geweest. En dat die regio gekoloniseerd wordt door Joden, een volk dat er niet hoort. De realiteit is een hele andere, want het huidige IsraĆ«l was tot 1900 dun bevolkt met een mix van bedoeĆÆenen, Arabieren en Joden. In totaal woonden er nog geen half miljoen mensen, tegen nu ruim 12 miljoen. Een beknopte geschiedenis.Ā 

Leven rond zoet water

Het leven in het Midden-Oosten concentreerde zich rond rivieren en bronnen. De beschaving begon rond de Eufraat en de Tigris. Denk alleen al aan de BabyloniĆ«rs en MesopotamiĆ«rs. En natuurlijk het leven rond de Nijl in Egypte en het volk van KanaƤn langs de Jordaan. Ook waren er bronnen. Zoals die van Gihon, waar Jerusalem bij ontstaan is. En daartussen reisden bedoeĆÆenen, die woonden in tenten en leefden van de handel met die woongemeenschappen.

Als je kijkt naar oude kaarten van die regio, dan zie je dat nagenoeg alle grote steden aan of in de buurt van een rivier liggen. Mensen woonden in wat nu Syriƫ, Jordaniƫ en Israƫl is dus in de buurt van zoet water.

Romeinse aquaducten

Aqueduct van Caesarea.

De Romeinen brachten met hun Aquaducten zoet water van rivieren naar regio’s die zij belangrijk vonden voor de handel. Denk aan havensteden als Caesarea, Haifa en Akko in Noord-IsraĆ«l, en Ashkelon en Jaffa in Zuid-IsraĆ«l. De gebieden daaromheen bleven onbewoonbaar.

Aqueduct bij Akko.

Dat bleef heel lang zo.

Toen het Ottomaanse rijk in 1917 verslagen werd, namen de Engelsen en de Fransen de regio in. Hun mannelijke bevolking was doodgebloed in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. Om het leger van capaciteit te voorzien, konden de mannen uit het Midden-Oosten het leger in.

Grond in ruil voor dienstplicht

Bedu wonen nog altijd in tenten die makkelijk verplaatsbaar zijn.

De Joden en BedoeĆÆenen kregen voor die dienstplicht betaald in vierkante meters grond. De Engelse overheid dacht met het uitdelen van een paar vierkante meter onbewoonbare grond drie vliegen in Ć©Ć©n klap te slaan. Ze bemanden hun leger, zorgden ervoor dat de regio bewoonbaar werd en maakten gelijk een eind aan die rondtrekkende volkeren. De gedachte was dus dat als je Bedu grond geeft, ze op Ć©Ć©n plek gaan wonen.

Een onjuiste aanname, want Bedu vinden – net als veel stammen in Amerika en AziĆ« – dat je grond en de aarde niet kunt bezitten. Papiertjes hebben in die cultuur geen plek. Ze wonen niet op Ć©Ć©n plek, maar verhuizen met de seizoenen mee. Niet uniek voor de Bedu, want stammen in Noord-Amerika deden hetzelfde en trokken achter de bizon aan.

Civilisatie door landbouw

De Engelsen bouwden veel wegen en spoorlijnen, en ze probeerden de regio te civiliseren. Joden leerden (oa) van de Engelsen met moderne landbouw-techieken onbewoonbare gebieden bewoonbaar te maken. En ze verdienden geld met de oogst.

De Bedu kregen na hun dienstplicht betaald en verkochten die grond aan Arabische projectontwikkelaars. Die projectontwikkelaars verzamelden zo al die kleine stukjes grond die ze tot lappen verkavelden om ze dan aan de hoogste bieder te verkopen.

Dat waren veelal Joden, die daar gingen wonen en boeren bedrijven van maakten. In die landbouw ontstonden vervolgens talloze banen. Die werden eerst ingenomen door Joden en daarna door Arabieren die vanuit het hele Midden-Oosten naar de Joodse gebieden migreerden. Die aantrekkingskracht was zo groot dat de Engelse minister van KoloniĆ«n schreef: “The Arab immigration to Palestine during the British Mandate is so large that their numbers grow in such proportion that even if all Jews immigrate to Palestine, they can not reach that number.”

(artikel gaat door onder de video)

Joods plan bedreigend voor Arabieren

In tegenstelling tot de Bedu en de Arabieren waren de Joden vanaf het begin georganiseerd. Ze hadden een duidelijk plan om op hun historische grond een samenleving op te bouwen. De Arabieren vonden het bedreigend en reageerden met geweld.

Daarbij vielen aan beide kanten veel slachtoffers.

De wereld schrikt van het geweld

Na internationale druk greep het Engelse leger in en werd het Arabische geweld in 1920, 1921 en 1929 hardhandig de kop ingedrukt. In 1936 hadden de Arabieren zich verenigd en begon een algehele opstand die pas in 1939 door de Engelsen werd neergeslagen.

De Amerikaanse President Franklin D. Roosevelt keurde het geweld af. Hij probeerde de Engelsen tot inzicht te dwingen het beleid te wijzigen en haast te maken met de lokale verdeling. In 1939 schreef hij onder meer: “The Arab immigration to Palestine since 1921 was much greater than Jewish immigration.ד

De Joden zagen de massale Arabische immigratie echter als een teken van vooruitgang. Die Arabieren verkozen de betere omstandigheden op de Joodse boerderijen immers boven de situatie in hun Arabische land van geboorte.Ā 

De Engelsen en de Fransen presenteerden in 1937 een plan om de regio op te delen in twee staten. De Arabische bevolking kreeg ruim 80% en de Joden 17%. De verdeling was min of meer in lijn met de demografische situatie. Er woonden 200.000 joden en 800.000 Moslims in de regio (en 100.000 Christenen en anders). Bovendien moesten de Joden de Moslimstaat financieel ondersteunen. Joodse leiders waren bereid het plan te ondersteunen, maar de Arabische samenleving wees het van de hand: “Iedereen die een Jood in het Midden-Oosten zou accepteren, is persona non-grata in de Arabische wereld.”

Die visie is de kern van het probleem. Tekst gaat onder de foto verder.

Het Klooster van Saba in de woestijn bij Bethlehem, gelegen in de Kidron Wadi,waardoor regenwater naar de Dode Zee stroomt.

1947-1949

Na de tweede wereldoorlog stelden de Verenigde Naties in resolutie 181 een tweestaten-oplossing voor. Het grondgebied zou opgedeeld worden en zo zou naast elkaar een Joodse (55%) – en een Arabische staat (45%) ontstaan. Die verdeling lijkt scheef afgezet tegen de demografische verdeling: 650.000 Joden, 150.000 Christenen (en anders) en 1.1 miljoen Moslims. Maar dat ziet er anders uit als je kijkt naar de aard van de grond.Ā De Arabieren kregen bewoonbaar land toegewezen. Land dat vooral lag langs zoetwaterbronnen. De Joden kregen de onbewoonbare woestijn, een strook moerassen die ze bewoonbaar aan het maken waren en diverse historische locaties. Jerusalem, waar net zoveel Joden als Moslims woonden, zou een internationale stad worden die aan geen van de volkeren werd toegekend.Ā 

Met tegenzin accepteerden de Joden resolutie 181 waarin de tweestaten-oplossing geregeld werd. De Arabische wereld wees hem af en begon een oorlog ter vernietiging van de Joden. Dat lukte ze niet, hetgeen ze een catastrofe (Nakba) noemden.Ā 

De Joden bleven overeind en veroverden zelfs meer grond dan door de VN was toegewezen. Toen de rook was opgetrokken hadden ze ongeveer 75% en het westen van Jerusalem in handen. De Arabische bewoners bleven met lege handen achter, want de andere 40% – de Gaza-strook en West-Bank, inclusief Oost-Jerusalem en de heilige oude stad – werden geannexeerd door Egypte en JordaniĆ«. 

Vluchtelingen 

De huidige vluchtelingensituatie is een overblijfsel uit die tijd. De VN heeft altijd gesteld dat 726.000 vluchtelingen terug moeten kunnen keren naar hun oude woonplaats in wat nu Israƫl is. Dat is resolutie 194. Dat horen we ook veel in de media. En we horen dat Israƫl daar geen zin in heeft. Soms horen we dat er ook sprake is van ruim 700.000 Joodse vluchtelingen die uit de Arabische wereld verbannen werden en dat die dan terug zouden moeten kunnen keren naar hun oude woonplaats. Wat we echter nooit horen is dat de terugkeer-resolutie 194 samenhangt met Resolutie 181. Of te wel: de Arabische wereld erkent eerst het bestaan van de Joodse Staat en is het dus eens met de aanwezigheid van Joden in het Midden-Oosten.

Deel dit:

Nederland niet meer zo veilig als vroeger

Tijdens de Kerst kwam de Britse schrijver/acteur/regisseur (en meer) Stephen Fry uit de kast als Jood. In zes minuten legt hij uit dat hij nooit zo stil had gestaan bij die Joodse afkomst, totdat afgelopen najaar openlijk antisemitisme de kop op stak.

Op zijn beschaafde en niet-polariserende videotoespraak kwamen voornamelijk negatieve reacties, de meeste buitengewoon onfris. De milde hielden het bij ‘ik zal nooit meer iets van hem lezen’ en ‘we moeten zijn boeken verbranden’. De rest kun je raden. Zulke reacties bewijzen het gelijk van Stephen Fry.

Mijn interview in AD / De Stentor was net zo gebalanceerd, maar leverde ook dergelijke reacties op. Niet zo bruut en bedreigend (“Zionistisch sletje”, “Netanyahu lover”), maar wel gevoed vanuit dezelfde bron: een haat tegen Joden.

In mijn voorstelling Arum dem Fayer vertel ik dat in in de jaren ’90 naar Nederland kwam. Ik heb warme herinneringen aan die tijd. Voor het eerst in mijn leven voelde ik me echt vrij, want ik mocht zijn wie ik wilde zijn. De reacties op mijn interview maken duidelijk dat die tijd geweest is. Het Nederland van nu is niet meer dat vrije land van toen.

Dat vind ik jammer. Heel jammer.

Deel dit:

Vertrouw op het proces

Na een voorstelling ben ik altijd beschikbaar voor een gesprek met publiek. Dan delen we gevoelens of beantwoord ik vragen. Veel vragen gaan over het maken van de show. Ik leg uit dat het het met een idee begint en iets wordt door te doen. Ik vertrouw op het proces.

Het begint thuis

Natuurlijk beginnen veel uitwerkingen thuis, in mijn eigen studio. Vaak word ik ondersteund door mijn gezin. Maar ik oefen ook in de tuin of bij vrienden in een boomgaard.

De bullshit-detector

En als ik dan ‘iets’ heb, dan ga ik ermee naar Paul Dekker In eerste fases van ieder idee functioneert hij als de bullshit detector. Als de voorstelling dan langzaam ontstaat, wordt hij meer de regisseur.

Op een bepaald moment ga ik met een half-fabrikaat naar publiek, veelal een select gezelschap vakgenoten en familie. Ik wil voelen wat ze ervan vinden.

Het gelijk van Nico

En dan komt er een keer een moment dat ik een hele voorstelling voor publiek speel. Met Oscar en Oma Rozerood was het een aangrijpende dag. Op die dag in 2022 zat Nico in de zaal. Dat is een dierbare oom die nog altijd ontzettend belangrijk is voor mijn man.

Nico was ziek en wist dat hij de formele premiĆØre 5 maanden later niet zou halen. Daarin kreeg hij gelijk, zoals hij vaker gelijk had.

Ik ben geen robot

En dan ga ik met een voorstelling op pad. Dat is een bijzonder moment. Spannend omdat het de eerste keer is, maar daarom ook onwijs gaaf. Die eerste keer speelden we in een grote garage in Zwammerdam, om veel redenen een onvergetelijke dag.

Iedere voorstelling heeft zo zijn unieke herinneringen. Ik speel in mijn eentje 10 rollen. Sommige zijn klein, anderen heel groot. De personages zijn altijd gelijk, maar de emoties niet. Ik ben immers geen robot. En dus is de feedback vanuit het publiek (lachen, ooh’s en aah’s) ook altijd anders.

17 December 2023 – Theater De Bres in Leeuwarden

En dat kan ik weten, want inmiddels ben ik ruim een jaar verder en speelde ik Oscar en Oma Rozerood tientallen malen. Komende zondag 17 december bij Theater De Bres Leeuwarden. Een matinee dus, met het mooiste kerstverhaal dat ik ken. Voor iedereen vanaf een jaar of 10.

Deel dit:

Een Poppenhuis van Henrik Ibsen

Zondag 10 december spelen we om 15:00 uur de premiĆØre van ‘Een Poppenhuis’, Henrik Ibsen’s klassieker. Het stuk was baanbrekend voor de rol van de vrouw in de samenleving en de vonk die de vrouwenbeweging hielp ontstaan.

Ik speel ‘Nora Helmer’, de vrouw des huizes. Ze denkt dat ze een perfect leven leidt, maar onverwacht bezoek gooit roet in het eten. De gebeurtenissen doen haar inzien dat haar rol in de samenleving anders is, dan ze zelf voor ogen had. Ze neemt een drastische beslissing ….

Deel dit:

Weg vertrouwen

De NOS, BBC en AP erkennen vandaag (pas!) dat er met burgers gruwelijke dingen zijn gedaan bij de aanval op Israƫlische dorpen en het muziekfestival. Dat is ruim twee maanden nadat de eerste films met de ellende online verschenen. Notabene omdat de daders een deel van de ellende zelf streamden. Nu dus ook van de grote internationale media erkenning van die gruwelijke daden. Beter laat dan ooit, maar wat een ontluisterend inzicht geeft het in gekleurde houding van veel prominenten, (hoofd)redacteuren en journalisten die de afgelopen maanden in de talkshows de boel nuanceerden of ontkenden.

Vaak zat ik woest voor de TV als ik weer zo’n figuur de boel hoorde goedpraten. “Het zouden hooguit incidenten zijn geweest, als het al echt gebeurd is.” En meer van die maffe redenaties. Zelfs van correspondenten. Nu dus de erkenning van de (oa.) de NOS die maakt dat ik al die opiniemakers, journalisten en commentatoren nooit meer zal vertrouwen.

Nooit meer, over geen enkel onderwerp.

En met mij vele anderen.

Veel films van de verschrikkelijke daden staan inmiddels online, dus als je de NOS, BBC of het AP niet gelooft en nog altijd vindt dat het allemaal meevalt dan kun je ze opzoeken en bekijken. Maar neem van mij aan de de beelden absoluut verschrikkelijk zijn. Ik ga de URL niet delen, want ik wil niet verantwoordelijk zijn voor jouw nachtmerries.

Deel dit:

Internationale dag van de Palliatieve Zorg

Oscar en Oma Rozerood tijdens de Internationale dag van de Palliatieve Zorg. Ksenia Marasanova speelde twee keer voor een volle zaal in Apeldoorn.

Zaterdag speelde ik in het kader van de Internationale dag van de Palliatieve Zorg mijn voorstelling Oscar en Oma Rozerood twee keer in Apeldoorn. Het was een geweldig weekend. Ik vond het spannend, want twee keer achter elkaar stond ik voor een zaal vol mensen zoals Oma Rozerood.

De middagvoorstelling speelde ik voor het eerst in daglicht. We kozen er bewust voor om de ramen van de prachtige doopsgezinde kerk niet te verduisteren. Tijdens de voorstelling brak de zon op precies het juiste moment door, alsof Oma Rozerood meekeek. Het projecteerde een prachtig patroon van het glas in lood in de voorstelling, een ervaring.

Ik vind het een ongelofelijke eer dat ik op die dag op die plek voor zulk publiek mijn ā€œOscar en Oma Rozeroodā€ mocht spelen. Het werd een prachtige ode aan het leven voor mensen die, veelal als vrijwilliger, altijd met de ander bezig zijn.

Deel dit:

Een veilig land

Een veilig land? Het is allemaal relatief. Vandaag gaan de Joodse kinderen niet naar school, omdat het onveilig is.

Bij het begin van de Russische aanval op OekraĆÆne vluchtten vrienden van me met hun oma en kinderen naar Nederland. Ze zaten in de zaal toen ik op vorig jaar 9 mei in Amsterdam mijn theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’ speelde. Het was een emotioneel weerzien. Ze waren blij het geweld en de dreiging te zijn ontvlucht en te wonen in een veilig land.

Joodse scholen gesloten

Ik moest direct aan ze denken toen ik het bericht las dat Joodse scholen op vrijdag de 13e gesloten blijven, omdat een steenrijke in Qatar wonende politicus die dag heeft uitgeroepen tot een dag van woede en een dag van bloed. De school waarop de kinderen van mijn vrienden zitten gaat vandaag dus niet open.

Hoe leg je zoiets uit aan je kinderen? Eerst moet je vluchten uit het land waar je geboren bent. Daar kom je nog uit, want in Nederland is het veilig en dus ga je daar even wonen. Maar dan blijkt Nederland voor ‘jouw soort’ dus ook niet veilig.

En niet omdat ze Israeli zijn. Of uit Israƫl komen. Nee, omdat ze Joods zijn.

Je kind thuis houden van school is ongewenst

Je zou denken dat de maatregelen om die paar scholen te sluiten tot een enorme ophef zou leiden in een land waar schoolgang verplicht is. Als je in Nederland je kind immers thuis houdt van school, dan sta je gelijk voor de rechter. De familie Hazes ondervond het eerder dit jaar nog. Maar nee, op een enkele opiniemaker na is het stil in Nederland.

Het is stil omdat we het geweld van intoleranten normaal vinden. Het hoort erbij, zeg maar. Vergelijkbaar met de rellen rond betaald voetbal in Nederland.

Geweld tegen Joden hoort erbij

Gisteren werden er op De Dam bloemen gelegd ter nagedachtenis aan de omgekomen burgerslachtoffers. Niet lang daarna bespuugden “jongeren” (ik citeer de media) het tijdelijke monument, om het daarna te slopen. Om een commentaar in de Volkskrant te citeren: “Daar kon je op wachten.”

Daar kon je inderdaad op wachten en daarom had ik verwacht dat de Nederlandse overheid die plek tenminste 1 nacht zou beschermen. Dat ze daar voorbereidingen voor zouden treffen, zoals ze dat ook doen op het moment dat XR een protestactie op de Utrechtsebaan in Den Haag aankondigt. Maar nee, de Nederlandse overheid liet de politie wegkijken en zo het monument aan het lot over.

Zelf richting is het uitgangspunt

Ook vandaag is de instructie duidelijk: scholen dicht, geen keppeltjes op straat, geen Israƫlische vlaggen in de tuin. Doe je dat wel, dan vraag je erom dat er geweld tegen je gebruikt wordt. Geweldig door burgers wel te verstaan, niet door de politie.

Weer geen ophef.

Sinds wanneer vinden zelf richting normaal in dit land?

Deel dit: