Dat nooit weer

Ksenia speelt toneelvoorstelling zij zagen oorlog, daarin onder meer de moeder Anna die wacht tot haar zon terugkeert van het front. Op de foto bidt ze met kerst voor hem.
In toneelvoorstelling Zij zagen Oorlog speelt Ksenia onder meer de moeder die wacht op de terugkeer van haar zoon die ergens ver weg aan het front is.

Vandaag gaat de grote oorlog in het oosten van Europa al weer zijn tweede maand in. Hardere sancties zijn niet mogelijk, want dan hebben onze eigen verwarming en industrie er last van. Militair ingrijpen kan niet, want niemand heeft zin in een derde wereldoorlog.

Toch garandeerde het westen in 2008 de veiligheid van Oekraïne als dat land afstand zou doen van zijn nucleaire – en chemische wapens. Zij deden dat.

In 2014 was het de beurt aan het Europees parlement, dat de bevolking in hartje Kiev onvoorwaardelijk vrijheid en veiligheid beloofde. Rusland nam daarop de Krim in en de industriële democratieën lieten het gebeuren.

En nu?

Nu valt Rusland over de breedte aan. Steden en dorpen worden platgegooid, energiecentrales uitgezet. Op diverse plekken worden delen van de Oekraïense bevolking uitgehongerd of zelfs weggevoerd. De industriële democratieën ondersteunen Oekraïne met wapens. We geven ze genoeg om zichzelf zo’n beetje te kunnen verdedigen, maar te weinig om de Rus het land uit te schoppen.

Wat bedoelden we eigenlijk met “Dat nooit weer!”?

Korte impressie van toneelvoorstelling Zij zagen Oorlog
Deel dit:

Jerzy Grotowski, de grote theateronderzoeker

Jerzy Grotowski, de grote theateronderzoeker: foto van een plaquette op de muur van de studio van deze - inmiddels overleden - Poolse regisseur.
Plaquette van Jerzy Grotowski op de muur van zijn “Theater Laboratorium” in Polen.
Heem will ihchCC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.

Vliegtuigen vol humanitaire – en militaire hulp voor Oekraïne vliegen af en aan op het kleine vliegveld van de Poolse stad Rzeszów. De stad is qua omvang vergelijkbaar met Groningen. Het nabij gelegen vliegvlieg is iets groter dan vliegveld Eelde. Vanaf de Poolse stad is het normaal gesproken twee uur rijden naar de grote Oekraïense stad Lviv. Maar door oorlogsgeweld, vluchtelingen en wegafsluitingen doe je er nu bijna vier uur over. Rzeszów is voor mij vooral de geboortestad van Jerzy Grotowski, de grote theateronderzoeker .

Via docent, coach en regisseur Paul Dekker kwam ik jaren geleden in aanraking met de Grotowski Techniek. Het is een fysieke acteertechniek gericht op zuiver acteren. Het was voor mij een ware openbaring. Samen maakten we de voorstelling Strannik.

Ksenia speelt Strannik: de mens als Pelgrim, slechts in leven waar de voeten de grond raken.

Ook acteren doe je met je lichaam. Het voorbereidend werk, zoals het leren van tekst en het analyseren van een karakter, doe je met je hoofd. Daarna laat je die informatie als het ware in je lichaam “zakken” en kom je in de verbeelde wereld waar je dingen ziet, hoort, proeft, beleeft. In deze verbeelde wereld produceert je lichaam impulsen, je stem en je emoties.

Door middel van de fysieke Grotowski training gaat de acteur op zoek naar de impulsen die uit het dieptste van zijn lichaam stromen en leidt deze zo zuiver mogelijk naar de expressievorm die nodig is voor de voorstelling. Op het moment dat de acteur deze handeling volbrengt, is hij ten volle aanwezig op het toneel, iets wat vaak met “stage presence” wordt geduid. De toeschouwer is dan geboeid door alles wat de acteur doet, die herkent zichzelf erin.

Zo’n totale handeling is alleen mogelijk als het lichaam ‘transparant’ en afgestemd is op de kleinste impulsen van binnen en van buiten. Om deze transparantie te bereiken train je je lichaam als acteur op een zeer specifieke wijze. De training die Grotowski in zijn theater laboratorium is daarvoor ontwikkeld.

Jerzy Grotowski, de grote theateronderzoeker, inspireerde talloze mensen die hun eigen fysieke acteertrainingen ontwikkelden. Ook die streven hetzelfde doel na: ze leren je zuiver acteren. Ik volgde er verschillende, maar bij Grotowski ga ik echt ‘aan’.

Deel dit:

Frénk van der Linden in gesprek met Ksenia

Frénk van der Linden in gesprek met Ksenia. Op in het historisch geladen Hotel De Wereld voert Frénk van der Linden wereldgesprekken. Vandaag met Ksenia.
Op in het historisch geladen Hotel De Wereld voert Frénk van der Linden wereldgesprekken. Vandaag met Ksenia.

In een Wereldgesprek onderzoekt Frénk van der Linden verschillende invalshoeken rond de thema’s vrede, vrijheid en veiligheid. In deze aflevering gaat Frénk van der Linden in gesprek met Ksenia over haar Oekraïense afkomst. En de keuzes die haar familie maakte om te overleven.

Ook spreken ze over invloed daarvan op haar werk als actrice en theatermaker, bijvoorbeeld rond Ksenia’s toneelvoorstelling Zij zagen Oorlog.

Ksenia in gesprek met Frénk van der Linden in Hotel De Wereld.

“Toen mijn moeder mijn vader trouwde, was ze heel blij want ze was haar Joodse achternaam kwijt. Dus had plots veel meer mogelijkheden in de samenleving.” En meer:

Andere Wereldgesprekken vindt u hier.

Deel dit:

Voor vrijheid maak jij het verschil

Voor vrijheid maak jij het verschil, want ieder mens heeft altijd een keuze. Ksenia speelt in de foto Maria die met een hooivork de vijand te lijf gaat.
Ksenia is te gast bij Frénk van der Linden om te praten over vrede, veiligheid en vrijheid.

In je leven moet je keuzes maken. Die zijn niet altijd heel eenvoudig. In een aantal gevallen overzie je de consequenties niet. Maar diep van binnen bepaalt je gevoel op zo’n moment de richting. Dat proces is de essentie van mijn voorstelling Zij zagen Oorlog. Voor vrijheid maak jij het verschil, want uiteindelijk zijn we allemaal mensen.

Hoe je komt tot je keuze is ook de essentie van de serie Wereldgesprekken van Wageningen 45. Daarin onderzoekt Frénk van der Linden in ‘vrijheid, Jij maakt het verschil’ verschillende invalshoeken rond de thema’s vrede, vrijheid en veiligheid.

Op 22 maart 2022 ben ik om 19:30 te gast. U kunt ons gesprek online volgen. Ook kunt u zich opgeven om in het beroemde Hotel de Wereld live bij het gesprek aanwezig zijn.

Voorstellen van beide gespreksdeelnemers uit de serie wereldgesprekken waarin Frénk van der Linden met Ksenia Marasanova in gesprek gaat over thema's als Vrede, Veiligheid en Vrijheid.
Frénk van der Linden in gesprek over vrede, veiligheid en vrijheid

Op vier mei herdenkt Wageningen 45 groots de capitulatie van de Duitse eenheden in Nederland. Dat gebeurde in Hotel de Wereld in Wageningen. Iedere 4e mei wordt afgesloten met het ontsteken en verspreiden van het Vuur van de Vrijheid dat via estafettelopers vervolgens zijn weg vindt naar de diverse bevrijdingsfestivals in Nederland. Tussen dodenherdenking en het verspreiden van het Vuur van de Vrijheid speel ik in Theater Junushoff Zij zagen Oorlog.

Ook daar kunt u bij aanwezig zijn. Tickets voor de Theatervoorstelling Zij zagen Oorlog in Wageningen bestelt u hier. Alle baten zijn bestemd voor vrije onafhankelijke Russische Media en educatieve projecten gericht op Oekraïense weeskinderen.

Deel dit:

Wat heb ik jullie gemist!

Wat heb ik jullie gemist: de start van de reprise tournee van Ksenia is aanstaande. Ksenia presenteert op de foto de speellijst van theatervoorstelling zij zagen oorlog.

Oh mensen, wat heb ik jullie gemist! Nog even en ik mag weer het toneel op voor een zaal met mensen. Echte mensen. Oh, wat heb ik die energie in de zalen gemist!!!

Bijna een jaar speelde ik live voor een internet-stream. En ook dat went. Ik maakte me de techniek van spelen voor camera’s eigen en genoot van de interactie achteraf. Maar toch miste ik iedere voorstelling in de zaal de energie van het publiek. De gniffels, de oh’s en ah’s.

Zij zagen Oorlog verhaalt over woede, loyaliteit, liefde en vergiffenis. De voorstelling gaat over mensen, zoals u en ik.

Voor mij is mijn optreden zondag in het warme Theater De Garage in Venlo meer dan de start van mijn reprise tournee van 15 voorstellingen tot 9 mei. Het is de hernieuwde onderdompeling in de energie van de zaal.

De voorstelling komt uit alle aspecten van mijn zijn, uit alle vezels van mijn lijf. Voor u, voor mijn beide oma’s en voor de slachtoffers in Oekraïne.

Tot zondag. Kunt u zondag niet? Kom dan een andere keer! De volledige speellijst van Zij zagen Oorlog vindt u hier.

Alle opbrengsten van deze reprise tournee komen tegen goede aan gevluchte Oekraïense kinderen en vrije onafhankelijke Russische media. Alleen zo kunnen we herhaling voorkomen.

Toneelvoorstelling Zij zagen Oorlog is opgedragen aan mijn oma’s.Mijn Joodse oma uit Kharkov kon tot haar dood het Duits niet horen. Mijn Russische oma, die 900 vreselijke dagen in Leningrad overleefde, heeft het grootste mededogen met de Duitsers. Zij zagen Oorlog, een toneelvoorstelling over keuzes en vergiffenis.

Deel dit:

Haar naam is Marina Ovsyannikova

Haar naam is Marina Ovsyannikova. Deze medewerkster van het nieuws op de belangrijkste Russische TV zender was de leugens zat.

Haar naam is Marina Ovsyannikova en zij zag oorlog. En ze is het er niet mee eens. Deze moeder van twee kinderen is medewerkster van de belangrijkste Russische TV zender. Daar is ze de leugens van de regering zat. Ze besloot tijdens de live-presentatie van het journaal met haar boodschap in beeld te stappen. Ze krijgt hiervoor zeker en vast 15 jaar gevangenisstraf. Zou jij dat ervoor over hebben om de wereld te vertellen dat je werkgever de boel voorliegt?

Dit gebeurde er achter de rug van Poetin’s favoriete nieuwslezeres:

Vooraf nam ze een video op met de bedoeling van de actie. In onderstaande opname zegt deze heldin:

“Wat er nu in Oekraine gebeurt is een misdaad, en Rusland is de agressor. De verantwoordelijkheid voor deze agressie ligt bij één persoon, en dat is Vladimir Putin.

Mijn vader is een Oekraïner, mijn moeder is een Russin, maar ze zijn nooit vijanden van elkaar geweest. En deze ketting om mijn nek is een symbool dat Rusland onmiddelijk met deze broedermoord moet stoppen. Onze broederlijke volkeren zullen nog in staat zijn om zich te verzoenen.

Helaas ben ik laatste jaren tijdens mijn werk bij de 1e kanaal bezig geweest met de propaganda voor het Kremlin. En ik schaam me er ontzettend voor.

Ik schaam me voor het toestaan van de leugens die via de tv zijn uitgezonden. Ik schaam me voor het toestaan van de brainwashing van het Russische volk.

We hebben gezwegen in 2014, toen dit alles pas begonnen was. We zijn niet gaan demonstreren toen het Kremlin Navalny heeft vergiftigd. We keken zwijgend naar dit onmenselijke regime.

En nu heeft de hele wereld zich van ons afgekeerd, en de komende 10 generaties van onze nakomelingen zullen de schaamte van deze broedermoord oorlog niet weg kunnen wassen. Wij, Russen, zijn denkende en slimme mensen. Alleen wij kunnen deze waanzin stoppen.

Ga demonstreren!! Wees niet bang. Ze kunnen niet ons allemaal opsluiten.”

Update: meer over deze actie bij het onafhankelijke Russische nieuwsplatform Meduza. Zij verloren ca. 35.000 abonnees toen hun abonnees door sancties hun lidmaatschap niet meer konden betalen. Help ze overleven.

Deel dit:

Ga stemmen

Deze week mag je stemmen en ook daarmee vier je vrijheid. Het bied je een uitgelezen kans om echt iets te betekenen voor de mensen om je heen. Ga stemmen en maak deze wereld ook voor je medemens een klein beetje beter.

Ga stemmen, want ook daarmee vier je vrijheid.
Deel dit:

Ksenia Live bij NPO Radio

Ksenia Live bij NPO Radio, Ksenia staat met gitaar op de rug voor het bord van NPO Radio op Mediapark Hilversum.
Ksenia live op de radio en ik vond het heel spannend.

Drie jaar geleden maakte ik de pacifistische solo-toneelvoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’. De première was op 20 september in de Schouwburg van Zwolle. Ik speelde de show vervolgens in theaters, tot lockdowns me naar een internetstream dwongen. In 2021 plande ik een voorjaarstour langs lokale bevrijdingsdagen. Naast je gezondheid is vrijheid één van de belangrijkste dingen die je hebt. En toen brak er oorlog uit in het gebied waar ik ben geboren. In het kader van de actie voor Giro555 en Radio555 mocht ik live bij NPO Radio een uur praten over mijn gevoelens, die tijd in Kharkov/Kharkiv in het oosten van de Oekraïne en mijn toneelvoorstelling die op 20 maart start in Theater De Garage in Venlo.

Mijn Joodse oma

We spraken over mijn Joodse oma. Zij is geboren in Kharkov en overleefde de oorlog omdat ze met haar man ontwerper was in de traktorfabriek Morozov Machinebouw. Die fabriek werd in zijn geheel verhuisd naar de Oeral, zodat de Duitsers hem niet zouden innemen en ging daar als “Oeral tankfabriek 183” iets anders maken dan tractoren. We spraken ook over de broer van mijn oma, die koos voor een carrière aan het front.

Oorlog is niet Zwart of Wit

Het ging ook over mijn vader, die samen met zijn moeder nog altijd in Sint-Petersburg woont. Zij overleefde 900 dagen belegering van Leningrad, maar heeft desondanks geen hekel aan Duitsers. Zij zag ook de andere kant. Namelijk Russen die ook de meest vreselijke dingen deden om te overleven.

Het leven is niet zwart of wit. Oorlog ook niet. Daar gaat ‘Zij zagen Oorlog’ over.

Zij zagen Oorlog gaat over universele menselijke thema’s

Ik mocht een lied uit de voorstelling zingen en koos voor een lied over wat oorlog betekent voor de gewone soldaat. Dit universele thema wordt in de oorspronkelijke Russischtalige versie heel goed verwoord. Zo goed dat de Duitsers er nog in de oorlog een eigen versie van maakten.

In ‘Zij zagen Oorlog’ zing ik coupletten in beide talen, op de radio ook: Ksenia Live bij NPO Radio kun je hier terugluisteren.

Deel dit:

Laten we het eens over de Russen hebben

Laten we het eens over de Russen hebben: een demonstrant wordt hardhandig door de politie tegen de grond gewerkt.
De Russische politie treedt keihard op tijdens anti-oorlogsdemonstraties.

De afgelopen dagen kreeg ik best wel wat vragen over hoe de Russische bevolking erin zit. Er waren ook veel verwijten aan de Russen en een Nederlandse journalist vroeg zich zelfs af waarom er in Rusland niet gedemonsteerd wordt. Hij noemde de Russen zelfs laf. Dus laten we het eens over de Russen hebben.

Wordt er gedemonstreerd in Rusland?

Ja, van Sint-Petersburg aan de Oostzee tot het 7 tijdzones verderop gelegen Vladiwostok aan de Stille Oceaan wordt er gedemonstreerd. Dat zijn in een aantal gevallen massale demonstraties met duizenden mensen en soms zijn het er enige honderden.

Demonstreert iedereen?

Nee, een aantal is het met de ‘volksvertegenwoordiger’ eens en vindt de oorlog noodzakelijk. Een deel daarvan is opgehitst door overheidscommunicatie.

Een aanzienlijk deel denkt dat het wel overwaait en laat het gewoon gebeuren. Dat soort meelopers vind je overal, dus ook daar.

Maar er is ook een aanzienlijk deel dat niet durft te demonstreren.

Hoe gevaarlijk is demonstreren in Rusland?

Levensgevaarlijk. Er zijn al ruim 14.000 mensen opgepakt en het regime Poetin was daar duidelijk over: je zaak wordt behandeld door een rechtbank van ‘politieke zaken’ en die ziet het in beginsel als landverraad. Je gaat voor lange tijd de bak in en je raakt je baan en alles kwijt. Een deel van de gevangenen komt nooit meer thuis omdat ze ‘plots’ overlijdt.

Dat ziet er dan zo uit

Verplaats je voor het gemak even in het leven van die Rus. Je bent lekker aan het tweeverdienen, je hebt een Duitse auto en Duitse keuken en woont met je gezin en kinderen in een mooi appartement. Het regime van het land waar je woont valt buurland Oekraïne binnen en ondanks dat het een uur of 4 vliegen is, ben je totaal van slag. Grote kans ook dat je daar familie hebt. Misschien woont je zus er met haar kinderen. Witheet ben je, maar je bent ook bang want je kent je ‘volksvertegenwoordiger’ en zijn grillen. Je zet je over je angst heen, gaat toch demonstreren, wordt opgepakt, veroordeeld en komt een paar jaar later vrij. Je bent je huis en auto kwijt, maar als je geluk hebt dan heb je al je vingers en tanden, je gezondheid en je gezin nog.

De politie daar is niet je beste vriend

Toen ik net in Nederland woonde, was ik als de dood voor de politie. Dat leer je in Rusland, ‘the hard way’. Militie kan van alles met je doen en komt overal mee weg. Je hebt het de afgelopen twee jaar in Wit-Rusland gezien en neem van mij aan dat Rusland niet anders is (Oekraïne ook niet trouwens, maar daar hebben we het nu niet over).

Uitkomen voor je mening

Afgelopen jaar zagen we in Nederland diverse demonstraties uit de hand lopen, met grootschalige inzet van waterkanonnen en honden. En dat in een land waar je doorgaans aan de politie de weg kunt vragen, je altijd recht hebt op een advocaat, je tegen een straf in beroep kunt en een gevangenis op maximaal een uur rijden zit.

Stel je even voor hoe die situatie is in een land waar wetteloosheid regeert, er met metalen knuppels geslagen wordt, noodwetten sneller worden ingevoerd dan Hugo de Jonge dat deed en de werkkampen 5-6 tijdzones verderop liggen.

Helden

Iedere strijder die in Oekraïne de wapens opneemt zien we als een grote held. Die Russische demonstranten verdienen diezelfde eer.

Deel dit: