Elke maand gratis nieuwsbrief:

Lichaamshouding bepaalt 70% van de boodschap

Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat je lichaamshouding 70% van de boodschap bepaalt. 20% komt uit de stem (oa. volume en toon). De gesproken woorden zijn slechts voor 8 tot 9% relevant om de boodschap over te brengen. Dit is essentiƫle informatie voor veel beroepen, waaronder die van mij als actrice.

Dit is de reden waarom ik zoveel tijd stop in het fysieke aspect van acteren. Ik doe veel oefeningen en ben altijd erg druk met mijn spieren, of het nu mijn ruggengraat, pink of mijn tong is.

Maar meer mensen zijn druk met die lichaamstaal. Denk maar eens aan je reis naar een land waar je voor inreis vooraf bevraagd werd door een beveiliger.

Ze kunnen in het Engels vaak net een vraag stellen en je weet zeker dat ze je antwoord niet zullen begrijpen. Je vraagt je dus af waarom ze in hemelsnaam die vragen stellen. Nu weet je dat dus. Het gaat ze niet om wat je zegt, maar alleen hoe je het zegt en luisteren dus goed naar de klank van je stem en lezen je lichaam.

Deel dit:

Die belangrijke andere kant van acteren

Onlangs gaf ik een inkijkje in mijn leven. In die blog richt ik me op het fysieke aspect, zoals de trainingen en workshops die ik wekelijks volg. Ik negeerde die belangrijke andere kant van acteren en daar kreeg ik vragen over die ik in dit stuk beantwoord.

Inspiratie en energie

Als theaterverslaafde zit ik natuurlijk ook graag aan de andere kant, dus in het publiek. Ik haal daar energie vandaan en leer er ook veel van. Ik ben niet van de poptempels of rockfestivals. En ook wat minder van optredens in cafƩs. Over het algemeen is het geluidniveau me te heftig en bovendien wordt er teveel gepraat om te genieten van de artiesten. Ik hou van intieme optredens, zoals kleine semi-akoestische podia, geƫngageerde vertellers en de kleine zalen in theaters.

Wekelijks lees ik een toneelscript van een goede schrijver. Emotioneel word ik daar beter van. Het helpt bij de ontwikkeling van mijn fantasie, gevoel voor humor en mijn compassie. Zulk vakwerk van topschrijvers helpt me groeien.

Ik lees heel veel boeken, vooral van acteurs en trainers. Die boeken gaan over methodieken, karakterontwikkeling of ervaringen.

Daarnaast spar ik vaak met mensen om me heen over de rollen die ik mag spelen. Ik kan eindeloos praten over de drijfveer van een karakter en waar uitspraken vandaan komen. Of over de crux van een stuk, of de onderliggende thematiek.

Verder kijk ik regelmatig naar films, documentaires en registraties van theaterstukken die niet meer gespeeld worden. Dat zijn oude stukken, maar soms ook nieuwe producties.

Het zijn de kleine dingen die het doen

Al die ervaringen komen uiteindelijk bewust of onbewust bij elkaar wanneer ik aan een voorstelling werk. Ik kan eindeloos zoeken naar een rekwisiet, ook al weet ik niet meer precies waar ik de inspiratie ervoor vandaan haalde. Neem die bril uit theatervoorstelling Zij zagen Oorlog. In Arum dem Fayer gebruik ik onder meer authentieke kranten. Die kleine dingen helpen mijn bij het neerzetten van de rol en ik ben ervan overtuigd dat ze daarmee bepalend zijn voor hoe een toeschouwer een voorstelling ervaart.

.

Deel dit:

Acteren voelt als een verslaving

Ja, acteren voelt als een verslaving. Het greep me toen ik moeder werd en met mijn dochter ging spelen. Als nerd verdiepte ik me in speltechnieken en ontdekte zo theatersport en in het verlengde theater. Mijn eerste optredens waren improvisatie-optredens. Ik speelde ook ruim een jaar met Retteket improvisatietheater voor – en met kinderen. Inmiddels speel ik door heel Nederland al bijna 5 jaar avondvullende voorstellingen. 

Voordat ik op mag voel ik een gezonde spanning, Ć©Ć©n die aanschurkt tegen opwinding. Ik hou van die druk. En ik weet dat ik een topprestatie moet neerzetten. Dat ben ik verplicht aan het publiek en ook aan de karakters waarin ik transformeer. Maar ook aan alle vrijwilligers waar de theaters op draaien. En aan de schrijvers van de scripts en de liederen, de muzikanten, arrangeurs, kleedmakers, decorbouwers en de techniek. Bovenal ben ik het verplicht aan mezelf, want iedere voorstelling helpt me groeien. Als op het podium de lichten aan gaan, dan voel ik de vlinders in mijn buik razen. 

Ik speel veel voorstellingen door elkaar. Soms twee verschillende op Ć©Ć©n dag. Dat is mijn vak. Daar heb ik voor geleerd en daar werk ik iedere dag ongelofelijk hard voor. Wekelijks heb ik zangles van Lucette van den Berg en voor mijn lichaam doe ik Alexander Techniek en Lucid Body. Naast al die structurele trainingen, volg ik ook veel losse masterclasses. Afgelopen week nog via Meisner acteerstudio Performance Expression Technique van Elsa van der Heijden. Dagelijks repeteer en zing ik. En ik loop hard, doe fitness en ga heel bewust om met voeding. Acteren is topsport.Ā 

Deel dit:

De wereld liet het gebeuren

Vandaag is de geboortedag van de man met de snor (1889-1945). Hij loog vaak, maar niet over zijn haat tegen Joden en hun lot. De wereld stond erbij, liet het gebeuren en ontkende na afloop alles.

Tot 1955 mocht iedereen met goedkeuring van alle geallieerden doen alsof ze van niets wist. Het was ‘ergens bedacht’ en ‘ergens ver weg gedaan’. Met de schuldigen was in 1948 en 1949 in Neurenberg afgerekend. Wir haben nichts gewusst en klaar.

Een jonge Duitse Officier van Justitie kon zich niet vinden in dat herenakkoord. Ondanks heel veel tegenwerking van ook de hoogste niveaus, wist hij in 1963 17 hogere medewerkers uit kampen veroordeeld te krijgen. Dat waren mensen die inmiddels gewoon weer een normale plek in de samenleving hadden. Ze waren bv docent, bakker en rechter. Zijn doorzetten zorgde ervoor dat Duitsland haar beleid 180 graden draaide en besloot het beest in de bek te kijken.

Dit maakte deze donkere periode, inclusief aanloop, menselijk gedrag en communicatie, een hoeksteen in het Duitse onderwijs. Dat is de reden waarom de Duitse overheid anders in de pro-terreur discussie staat. Antisemitisme wordt hard vervolgd, ook op social media. Straffen zijn hoog, variƫrend van stevige financiƫle boetes tot opsluiting. De hele pro-terreur gekheid gaat daar aan de jeugd voorbij. De Duitsers weten dankzij goed onderwijs beter en herkennen het kwaad. Nederland kan daar een voorbeeld aan nemen.

Deel dit:

De geloofwaardige chefkok

De film Chef (2014) vertelt het verhaal van een Chefkok die in een beroemd restaurant niet lekker in zijn vel zit en het plezier in zijn werk verliest. Hij wordt ontslagen na een publieke discussie met een recensent. PrivĆ© gaat het ook niet lekker. Hij is een gescheiden vader en ziet zijn jonge zoon (10) deels door eigen onhandige keuzes amper. Hij besluit terug te gaan naar waar het voor hem als kok begon en opent een food-truck. 

Chef is een feel-good movie met prachtige (Cubaanse) muziek, geweldig eten en mooie beelden. De close ups van eten zijn voor liefhebbers om te genieten. Ook de cast is om door een ringetje te halen. Belangrijke bijrollen zijn bijvoorbeeld voor Scarlett Johansson, Sofia Vergara, Emjay Anthony, John Leguizamo, Robert Downey Jr. en Dustin Hoffman. De film is grappig en aandoenlijk. Ik raad het aan om hem een keer te kijken. Maar ik wil het in deze blog vooral hebben over hoofdrolspeler Jon Favreau, tevens de producent van deze low-budget film. 

Matig avonturenpark

Jon Favreau speelt veel in hele dure superheld-films, zoals Iron Man en Spiderman. Ze worden in kale studioā€™s zonder decors opgenomen en alles wordt er achteraf met de computer in geplakt. Verhalen zijn altijd hetzelfde en emoties vlak. Bekende regisseurs nemen dit genre niet al te serieus. De beroemde regisseur Martin Scorsese vindt dat superheldfilms meer weghebben van een matig avonturenpark, dan van een echte film. Volgens hem hoef je er niet voor te kunnen acteren, want de geloofwaardigheid wordt bepaald door de special effects en als acteur ben je onherkenbaar door de outfit van de superheld.Ā 

Liefhebber van kleine verhalen

Die kritiek zal best hard aangekomen zijn bij de vakman Favreau die zijn carriĆØre begon als komiek en verhalenverteller in kleine theaters. Hij stond bijna 15 jaar op vele podia, voordat hij een overstap maakte naar de film. Chef is wat dat betreft ook voor Favreau persoonlijk een terugkeer naar zijn roots, want het is een klein warm verhaal in een heel echt decor, waarin de acteur het verschil maakt.Ā 

Om in alle omstandigheden geloofwaardig een chefkok te kunnen spelen volgde Favreau een opleiding op een koksschool. Daarna werkte hij als lijnkok in een restaurant en enige maanden bij een keten van in Cubaans eten gespecialiseerde foodtrucks. In die praktijk leerde hij hoe te koken en te eten, maar ook alles over inkoop van ingrediĆ«nten, gereedschap en het leven in een foodtruck. 

Zoā€™n voorbereiding gebeurt altijd buiten beeld. In het theater en in de bioscoop zie je alleen het eindproduct. Daar voel je iets bij en je vindt er iets van en veel daarvan wordt bepaald door de voorbereiding van de acteur op de rol. 

Transformatie tot chefkok

Dat gaat veel verder dan die chefkok die Favreau speelt, want hij bedacht ook zijn voorgeschiedenis die hem tot die kok maakte. En hoe hij zijn vrouw leerde kennen. En wat ze met elkaar deden. Hij verdiepte zich in de genres muziek en hoe hij daarin zijn smaak vond. Zo bracht hij het karakter waarin hij transformeerde tot leven. Het zijn aspecten die je niet terugziet in het verhaal van de film, maar die wel bepalend zijn voor de manier waarop je Favreau ervaart als Chef Casper. 

Dit is ook van toepassing op de karakters die ik speel in mijn voorstellingen. In theatershow Zij zagen Oorlog bijvoorbeeld zien jullie korte verhalen met daarin 6 karakters. Voor mij zijn dat echte mensen, met een voorgeschiedenis en leven waaruit hun keuze komt. Ik speel die mensen niet, ik word ze. Bij Zij zagen Oorlog zie je die transformatie bovendien voor je neus gebeuren, want het licht gaat nooit uit en het gordijn doen we niet dicht. 

Deel dit:

Arabisch restaurant op de kruising van Latrun

Vorige week nog at ik in IsraĆ«l in dit Arabisch restaurant op de kruising van Latrun. Hier zijn een paar grote historische plekken en dus toeristische trekpleisters naast elkaar te vinden. Het beroemde Christelijke klooster van Latrun staat nabij de plek waar Jezus verscheen aan zijn volgelingen in EmmaĆ¼s (Zie: Lucas 24:13-35). Daar tegenover ligt het grootste IsraĆ«lische militaire museum Yad La-Shiryon. De kruising heeft een belangrijke plek in de IsraĆ«lische geschiedenis.

Belegering van Jerusalem

Om de ca. 100.000 Joden in Jerusalem van water en voedsel te voorzien, moesten de konvooien in de jaren ’40 via deze kruising rijden. Een andere weg was er niet. De heuvel bij de kruising werd gedomineerd door een fort dat door Engelsen was gebouwd en door troepen van het Arabische legioen was bezet. Dit legioen was onderdeel van het Jordaanse leger en werd geleid door Engelse officieren. Na 1947 stond het legioen Joods gebruik van de weg niet meer toe, waarmee ze letterlijk over leven en dood van 100.000 mensen in de Heilige Stad beslisten.

Joodse nederlagen

Na het uitroepen van de Israƫlische staat vielen de Joden direct het Arabische Legioen aan. Ze slaagden er niet in de tot de tanden toe bewapende en goede getrainde Jordaanse soldaten te verslaan en het kruispunt te veroveren. Sterker nog, de Joden leden vijf bloedige nederlagen op rij. Dat deed dubbel pijn, want de aanvallen werden deels uitgevoerd door Joodse holocaust-overlevers. Daarop besloten ze een noodweg door de bergen aan te leggen en zo de belegerde Joden in Jerusalem te voeden. Pas in 1967 wist het Israƫlische leger het kruispunt in te nemen.

Mythische status

De strijd om de kruising kreeg door de jaren heen een mythische status in Israƫl. Deels vanwege de betrokkenheid van de holocaust-overlevers, deels vanwege het breken van het beleg van Jerusalem. Niet voor niets werd het veroverde fort het hart van dat historische museum. Op die heilige plek, met uitzicht op het beroemde klooster van Latrun en recht voor de ingang van dat militaire museum zit dus een groot restaurant van een Arabische eigenaar met Arabisch personeel en nog durft de media te spreken over de Israƫlische apartheidsstaat.

Deel dit:

Kromeniƫ

Voordat ik mij verloor aan het toneel en acteren, programmeerde ik databases en internetwinkels. Zijdelings lees ik nog altijd wel wat IT nieuws, al volg ik het niet meer van dag tot dag. Maar zo’n ingezonden brief in de New York Times die mijn vorige leven met mijn huidige combineert, brengt wel een grote glimlach op mijn gezicht.

Het grootste deel van mijn IT leven besteedde ik aan een programmeertaal waar het halve internet mee werkt. Die taal kennen we als Python, en is in Amsterdam uitgevonden en gemaakt door de Nederlander Guido van Rossem.

Mijn allereerste ICT-stapjes maakte ik echter in de jaren ’90 met software van Microsoft. Dat is niet het scherpste mes in de keukenlade. Het is ook niet de veiligste software. Maar iedereen gebruikte het. Dus verdiepte ik me in de programmeertaal in Excel en Word. Die kleine programmaatjes die je daarin maakt heten macro’s. Mijn eerste complexe project was het omzetten van talloze macro’s van Wordperfect naar Microsoft Word voor de Waterschappen.

Het leidde tot een hilarische spraakverwarring. Ik was de Nederlandse taal nog niet heel erg machtig. Toch moest ik de regio’s invoeren aan de hand van aangeleverde handgeschreven lijsten en zo creĆ«erde ik onder meer het rayon KromeniĆ«.

Toen ik daar later achteraan belde begreep niemand waar ik het over had. De Waterschappen kenden geen Rayon met die naam. Maar na enig puzzelen bleken ze wel te beschikken over een regio Krommenie.

Deel dit:

Op 5 Mei vier ik vrijheid

In Nederland voelde ik me voor het eerst in mijn leven echt vrij. Dat was een onbeschrijfelijk gevoel. Een gevoel dat veel mensen gelukkig niet kennen, want ze zijn nooit onvrij geweest. Op 5 Mei vier ik Vrijheid.

Het thema vrijheid is belangrijk in alle voorstellingen die ik maakte. Het staat zelfs centraal in mijn nieuwste voorstelling. Ik neem je mee op een muzikale reis door mijn leven, van de USSR tot Nederland. In Arum dem Fayer speel en zing ik liederen die we vroeger op straat niet mochten zingen, maar die mijn ziel gebruikte als onderduikadres.Ā 

Op 5 mei speel ik Arum dem Fayer om 15:00 uur inĀ Theater de GarageĀ in Venlo. De voorstelling duurt ca 90 minuten en aansluitend genieten we van een Vrijheidsmaaltijd die wordt aangeboden door ComitĆ© 4 & 5 mei.Ā 

Voorstelling en maaltijd zijn gratis toegankelijk, aanmelding is noodzakelijk via de site vanĀ Theater de Garage.

Deel dit:

De overheid breekt haar belofte aan mij

De overheid stelde eisen aan mij en in ruil daarvoor deed ze een belofte. Dat was in 2005. Gedurende 20 jaar kwam ik die eisen na, maar inmiddels begint de overheid de belofte te breken.

In 1994 kwam ik aan in Nederland. Tien jaar later kreeg ik tijdens een formele ceremonie de Nederlandse Nationaliteit. Ik vond het een grote eer en herinner me nog goed hoe de toenmalige Burgemeester Meijer uitlegde wat die naturalisatie betekende. Voortaan kon ik rekenen op bescherming van de Nederlandse overheid, voor zover ik me aan de wet hield.Ā 

Een samenleving is een complex geheel

Inhoudelijk veranderde er voor mij niet zoveel. Dankzij radio 1 beheerste ik het Nederlands al goed. Ik had zoā€™n 5 jaar in Amsterdam gewoond en vertoefde al weer 5 jaar in Zwolle. Daar was ik ook getrouwd en werkte al ik al enige jaren. Na tien jaar had ik een goed beeld van Nederland en de Nederlandse samenleving. 

Die samenleving is een complex geheel. Het kost moeite om er onderdeel vanuit te maken. Je moet waarden en normen leren, ook de verborgen lagen. En de taal en gebruiken. Je moet je leren gedragen in die nieuwe wereld. 

Geloof in anderen

Elke dag is een training. Je beweegt je in de samenleving om je ding te doen. In mijn geval is dat het maken en spelen van een theatershow. Ook dat is een complex proces. Soms gaat dat goed, soms gaat het mis. Bijvoorbeeld wanneer je een parkeerverbod bij een theater over het hoofd ziet. Het leidt wellicht tot een goede anekdote, maar het is in ieder geval een les die je weer hebt geleerd.Ā 

Iedere dag sta je op en duik je in die complexe samenleving. Zoals je zelf probeert te passen in de samenleving vertrouw je erop dat de omgeving werkt. Je rekent erop dat de treinen rijden en de bruggen doen waarvoor ze bedacht zijn. Je verwacht dat de politie voor je veiligheid zorgt, want dat is je beloofd. Je denkt er dus niet over om jezelf te bewapenen. Iedere dag is zo een oefening in vertrouwen en geloof in anderen.Ā 

Benauwd

Dat ging lang goed. Heel lang. Terwijl ik het ook in Nederland niet altijd even makkelijk had, hoefde ik niet te vrezen voor mijn leven. Ik weet niet of dat nog zo is. De bedreigingen en antisemitische incidenten stapelen zich op. De houding van de Nederlandse overheid is terughoudend. Of slap. Het is nog niet zo gevaarlijk als vroeger in de USSR, maar ik heb de indruk dat we daar niet heel ver vanaf zitten. Als ik overheidsvertegenwoordigers in Leiden (wethouder) en de burgemeesters van Amersfoort, Utrecht en Amsterdam antisemitisme hoor bagataliseren, dan krijg ik het benauwd. 

In de Sovjet-Unie stak ik de weg over als ik een groep jongens tegenkwam. Dat heb ik eind jaren ā€™90 afgeleerd, maar ik merk dat ik het inmiddels weer doe.Ā 

Waarom breekt de overheid haar belofte?

Dit is niet het land met de overheid die Henk-Jan Meijer mij indertijd beloofde. En dat terwijl ik me altijd braaf aan de wet gehouden heb en volledig ben opgegaan in de samenleving. Ik eet drop, pindakaas en boerenkool, ik respecteer de politie en stel geen enkele god of overtuiging boven de democratie. Ik heb 30 jaar in Nederland belasting betaald en heb gedaan wat er van me gevraagd werd. Ik heb nooit subsidie aangevraagd of een uitkering gehad, maar nu ik een beroep op ze doe voor mijn veiligheid verzaakt de overheid. 

Deel dit:

Over dromen en ambities

We waren in Israƫl om tijd te besteden met vrienden en familie daar. We komen er vaak, juist ook in moeilijke tijden. Het land en zijn eeuwige optimistische bewoners doen altijd meer met me, dan die talloze raketwaarschuwingen die dagelijks op mijn mobiele telefoon binnenkomen. Met mijn dochter wandelde ik een avond langs het strand en we spraken over dromen en ambities. We hadden het over te maken keuzes en het was een grandioze avond.

In de USSR was er vroeger niets te kiezen. Afhankelijk van je afkomst ging je naar een school. Die doorliep je. En daarna werd je ergens ingedeeld om te werken. Daar bleef je min of meer tot je pensioen. Of de dood. Afhankelijk van wat eerder kwam.

Zo zwart/wit als ik het opschrijf was het niet. Want als je zelf wat initiatief nam, dan kon je best een andere werkgever vinden. Maar als je tot je 23e hebt geleerd om ‘het systeem’ te volgen, dan is de kans niet groot dat je dat dan plots los laat.

Het is zo’n contrast met de mogelijkheden die er in het westen zijn. Er valt iets te kiezen. Niet alleen voor je toekomst, maar ook over hoe je leeft.

Ik ben hier al best wel lang, maar moet me nog altijd dwingen in mogelijkheden te denken. Het is zo makkelijk om in een systeem te functioneren of mee te gaan met de stroom. Als je even niet oplet dan is er weer een jaar voorbij. Dat lijkt niet zo’n probleem als je 14 bent, maar voelt anders wanneer je rond de 50 bent.

Deel dit: