Zeg het maar!

Oorlog overvalt zes mensen. Ze moeten een keuze maken en leven met de consequenties daarvan. In 75 minuten vertel ik hun verhaal. 

Zij zagen Oorlog is ontwapenend, doch confronterend. Want wat zou jij doen?

Vanaf 20 maart in Venlo tot en met de viering van “De dag van de overwinning” op 9 mei in Amsterdam. En tussentijds door heel het land. 

Zij zagen Oorlog maakt onderdeel uit van de theateragenda van Comité 4 & 5 mei. Ik speel de voorstelling op diverse herdenkingen. 

De speellijst voor Zij zagen Oorlog vind je hier.

Deel dit:

We mogen weer (een soort van) 

Daar waren de verlossende woorden van Ernst Kuipers en Mark Rutte: er komt lucht voor de culturele sector. Goed nieuws, maar laten we met elkaar niet net doen alsof de wereld weer open is, want daar zijn we nog ver van verwijderd. De realiteit is dat we het met de situatie moeten doen, maar laten we het vooral niet normaal vinden dat we opgescheept zitten met een overheid die oproept om mensen te discrimineren met een 3G-maatregel die volgens dezelfde overheid niet werkt. 

Als de persconferentie het voorbeeld moet zijn voor het Nieuwe Elan, dan komt dat slecht uit de startblokken. Een beleid gebouwd op een QR-code, dus gericht op discriminatie, is niet normaal en mag dat ook niet worden. 

Dat de premier, die vorig jaar vanwege discriminatie aftrad, het nieuwe beleid onderbouwde met met onjuiste interpretaties van statistieken zou iedereen te denken moeten geven. Dat de nieuwe minister van Volksgezondheid daar keihard in mee gaat is reden om wakker te liggen. 

Dat werd afgedekt met de mantel van populistisch optimisme en een alles-naar-je-toe-rekenen afrondingsbeleid. De meeste pers slikte het voor zoete koek en een beetje communistisch heerser is jaloers hoe Rutte de media aan de voet heeft (hulde voor BNR en Geenstijl die de statistieken wel degelijk ter discussie stelden en de onzin ervan aantoonden),

We gaan in de culturele sector dus van start onder een 3G beleid: zonder QR code geen toegang tot musea, bioscopen, bibliotheken en theaters. De regering is bang dat je wat leert en dat geeft te denken. 

Verder geldt in theaters de 1.5 meter regel. Dat betekent dat er gewerkt kan worden met een bezetting van 20-25% en dat is voor een theater of maker niet een break-even situatie, laat staan dat iemand daar de huur van kan betalen. 

Mark Rutte heeft het in zijn rekensommetjes over 33% bezetting en dat is precies zo’n voorbeeld van alles naar je toe rekenen. Als je in een regio speelt waar veel gezinnen met meer dan 5 kinderen tegelijk naar het theater gaan, dan is een bezetting van 30% theoretisch inderdaad haalbaar. 

Het sturen op theoretische haalbaarheid en populistisch opportunisme werd diezelfde week nog gelochenstraft. Het regime Rutte moest vlak na het aantreden al een tegenvaller van 5 miljard presenteren, wegens belastingheffingen die volgens de Hoge Raad in strijd zijn met de wet. 

Ai. 

Maar positief bekeken kan ‘een beetje open’ een hele hele kleine stap in de goede richting zijn, zolang we met zijn allen maar realiseren dat discriminatie niet normaal is en ook nooit wordt. Het afbouwen van de QR-regeling en het daarmee gemoeide geautomatiseerde registratiesysteem moet centraal staan in alles wat we elkaar doen. Het toeslagenschandaal bewijst de noodzaak van een kritische houding jegens de overheid en haar systemen en processen. 

Dus ja, ik ga “Zij zagen Oorlog” spelen. Tot en met 9 mei in theaters, op herdenkingen en festivals met een voorstelling over vrijheid, het individueel maken van keuzes en de consequenties daarvan. 

Opdat we nooit vergeten.

Deel dit:

Achter de schermen

Achter de schermen is een voorstelling als de ringen van een ui die door een heel team aan specialisten tot een geheel gemaakt wordt.

Via mijn website vraagt iemand hoeveel tijd er zit in het ontwikkelen van de voorstelling. Eerder werd die vraag me al op Facebook gesteld. Het is een voor de handliggende vraag, waarop ik een uitvoerig antwoord beloofd heb: hoe gaat het er achter de schermen aan toe?

Idee

Alles begint met een idee en dat ontstaat doordat een verhaal me grijpt of een situatie me raakt. Die inspiratie kan overal vandaan komen. In het geval van ‘Zij zagen Oorlog’ is dat de gedachte van ergens te wonen en er volledig bij te horen, maar dan toch je land uit te moeten omdat een klein deel van de mensen om je heen dat wil en de rest daar niet tegen ageert. 

Verkennen en ontdekken

Als zo’n idee echt gaat leven, dan ga ik daarmee aan de slag om het vorm te geven. Ik heb daar via allerhande opleidingen een pallet aan tools en technieken voor geleerd. Ik put zelf vooral uit Meisner Technique en Grotowski. En hoewel dat vooral Amerikaanse technieken zijn, leerde ik ze in Den Bosch, want daar zit de Meisner Academie. Ik werk grof een eerste karakter uit en zoek wat de persoon drijft en zoek zo mijn weg.

Van verhaal naar vorm

Dat proces zit in mijn hart en hoofd en groeit uit naar ‘actie op de vloer’ waar direct meer mensen bij betrokken zijn. In eerste instantie een regisseur, in dit geval Paul Dekker. 

We zijn dan niet bezig met een voorstelling, maar gewoon met een verhaal. Dat heeft een bepaalde spanningsboog en emotie en lengte. We zijn dan actief bezig met het invullen van witte vlekken en zo onstaat er langszaam een vorm van iets dat een voorstelling kan worden. 

In de ontwikkeling zijn we dan halverwege, maar tijdstechnisch is het hooguit een kwart. Eerder nog minder. Hoelang deze periode duurt kan ik niet zeggen, want dat is afhankelijk van het verhaal en de rijping. 

In aanloop naar ‘Zij zagen Oorlog’ duurde deze periode enige maanden, maar voor mijn andere voorstelling was het idee er direct toen ik een boek las. 

Niet alleen

Uiteindelijk ontwikkelen Paul en ik zo een voorstelling en als dat voor 90% staat, gaan we finetunen: choreography, emoties, stem, uiterlijk, kleding, muziek, licht en eventuele effecten. Daarvoor kan ik leunen op een vast team van mensen waar ik meerdere voorstellingen en andere projecten mee heb gedaan. Samen brengen we de voorstelling dan naar een moment dat we hem als ruwe try-out kunnen laten zien aan een select gezelschap van kijkers. 

Van showcase naar try-out

Die eerste ruwe versie noemen we een showcase. De feedback die we krijgen koppelen we aan onze eigen ervaring en de ideeën die we nog hadden, of de ambities die nog in de pipeline zaten. Zo werken we toen naar een eerste echte try-out met publiek. 

De feedback van de try-outs verwerken we, inclusief onze ervaringen met audio, licht, etc. Dat allemaal leidt tot optimalisaties, cq. verbeteringen op weg naar de première. 

Twee concrete voorbeelden in de tijd

Aan ‘Zij zagen Oorlog’ ontwikkelden we nagenoeg heel 2019. Ik speelde een aantal showcases aan het einde van het jaar, om begin 2020 vervolgens twee grote try-outs te spelen in België. In februari speelde ik nog drie try-outs in Nijkerk en Hoevelaken en in mei zou ‘Zij zagen Oorlog’ in premiere gaan. Dat lukt door corona-maatregelen helaas niet, dus de première werd opgeschoven naar september 2020. 

‘Zij zagen Oorlog’ speelde ik vervolgens tientallen malen voor publiek en die voorstelling speel ik ook in 2022 nog. Tot en met 9 mei sta ik ermee in theaters of bij bevrijdingsherdenkingen (ook in 2023 en 2024 trouwens). 

Op 9 juni 2022 gaat mijn nieuwe voorstelling in première. Het idee daarvoor ontstond najaar 2020 toen ik een boek las. Het ruwe ontwerp voor de voorstelling maakte ik met regisseur Paul Dekker tot de herfst van 2021. In de zomer speelde ik in de betuwe in een tent een stuk voor een aantal vrienden. Het voelde goed en de feedback was positief, dus we besloten de rechten te verwerven en daarna hebben we de voorstelling doorontwikkeld. 

Eind december 2021 speelde ik een showcase van ca. 20 minuten. Additionele showcases vervielen omdat er wederom sprake was van een lockdown. Op 9 juni gaat de voorstelling in première en het spreekt voor zich dat ik hem voor die tijd nog wel ergens als een grote try-out speel, maar op dit moment is dat nog onduidelijk. 

15 maanden

Nu ik zo op beide processen terugkijk, constateer ik dat ik in beide gevallen zo’n 15 maanden aan de voorstelling heb gewerkt voordat hij in zijn geheel ergens het theater in ging. Ondanks dat het vertrekpunt van beide producties heel anders is en ze in de uitvoering totaal niet op elkaar lijken.

Deel dit:
lees meer

We spelen dus voorlopig niet

De persconferentie was duidelijk: sekswerkers, kappers en winkels open, de rest blijft even dicht. Je merkte het vandaag in de binnensteden: het was ranzig druk en diverse gemeentelijke besturen riepen op om thuis te blijven, want voordat je het weet help je een virus van boter op je hoofd en ontwetendheid te verspreiden. Enfin, het is een ontzettend pijnlijke situatie voor de horeca en podiumdieren zoals ik, maar daar doe je niets aan. 

Voor de sekswerkers ben ik blij, want dat zijn net als ik ZZP’ers, die niet of slechts heel beperkt door de regering voor geleden schade gecompenseerd worden, dus super tof dat die weer een paar centen kunnen verdienen. Wel hoop ik dat ze niet gelijk de halve tweede kamer over zich heen krijgen. Genaaid worden met een lockdown is één ding, maar niemand zit er op te wachten om na enige maanden broodroof te moeten dealen met de depositie van de Woordvoerder Stikstof.

Op 25 januari horen we hoe het verloop van onze broodwinning er verder uitziet. De kans is aanwezig dat zowel de horeca als de culturele sector gebruikt worden om 2G de samenleving in te duwen. Als ik daar aan denk, krijg ik direct flashbacks naar de USSR waar ik ooit geboren werd. 

Tot 25 januari ga ik vooral iets leuks doen. Met de hond wandelen en oefenen, oefenen, oefenen. Ik hou jullie op de hoogte!!

Deel dit:

De vergeten wetenschapper Cecilia Payne

Afbeelding voor

De kans is groot dat je nog nooit gehoord hebt van Cecilia Payne. Tot ruim een eeuw geleden waren wetenschappers ervan overtuigd dat de zon uit hetzelfde materiaal gemaakt was als de aarde. Maar Cecilia Payne ontdekte na lang onderzoek dat de zon uit waterstof en helium bestond en dus heel anders in elkaar zat als onze aarde. 

Ze schreef er in 1925 aan Harvard een scriptie over. Diverse beroemde astronomen noemen het de beste scriptie in astronomie ooit. Haar begeleidend professor adviseerde haar echter om de essentiële conclusies af te zwakken of zelfs ‘onecht’ te noemen, aangezien ze ingingen tegen de heersende wetenschappelijke mainstream en dat deed ze uiteindelijk. 

Diezelfde professor kwam jaren later via eigen onderzoek tot dezelfde conclusies en publiceerde daar in 1929 over. In een voetnoot noemt hij het baanbrekend werk van Payne. Deze professor wordt daarom nog altijd door veel mensen gezien als de ontdekker van de ware samenstelling van de zon. Dat werd later formeel wel rechtgezet, maar het leed was al geleden want her en der krijgt hij nog altijd die onterechte erkenning. 

Payne werd na veel doorzettingsvermogen en strijd in 1956 de eerste vrouwelijke professor aan Harvard. Ze zorgde ervoor dat onderzoek door vrouwen serieus genomen werd en dat ze gelijkwaardig behandeld werden. 

Ze kwam trouwens op Harvard terecht nadat ze eerst in Engeland aan het prestigieuze Cambridge gestudeerd had. Daar kreeg ze na het afronden van haar studie geen diploma, want tot 1948 hadden vrouwen daar volgens wetenschappers geen recht op, want onderzoek wees uit dat het om een minderwaardig geslacht ging. Inmiddels bekijkt de wetenschap wat breder naar de wereld, waardoor er in de westelijke samenleving wat gelijkwaardiger met vrouwen wordt omgesprongen.

Deel dit: