Haarscherpe films brengen vroeger dichtbij

Haarscherpe films brengen vroeger dichtbij, dus actrice Ksenia kijkt vol ongeloof naar een film uit de jaren '40.

Van het weekend naar Nationaal Monument Kamp Vught geweest voor een expositie over Jodenvervolging in Nederland. De expositie vertelt de geschiedenis van 1932 tot 1946 en bestaat uit foto’s met beknopte maar treffende beschrijvingen, een paar attributen en 3 korte films. Je hebt ruim een uur nodig om alle informatie van deze expositie tot je te nemen. En ik had ruim een uur voor nodig om het te verwerken. De haarscherpe films brengen vroeger dichtbij.

Prachtige collectie foto’s

De foto’s komen uit vele (internationale) archieven en zijn gemaakt door burgers, verzetsmensen, Duitse propaganda-fotografen, Nederlandse fotografen in Duitse dienst en ook (Nederlandse en Duitse) Wehrmachtsoldaten. De maker toont de feiten en laat het oordeel aan de kijker. 

De foto’s zijn best intens, maar de meeste indruk maakten delen van de films op me. Die zijn digitaal verbeterd en her en der echt haarscherp. Daardoor zijn de gebeurtenissen niet iets obscuurs uit een vaag verleden zijn, maar komen ze heel actueel over. 

Must visit

Iedere middelbare school zou deze expositie moeten bekijken. Vooral om te ervaren hoe de samenleving tussen 1932 en 1939 met vluchtelingen worstelde. Maar vooral ook om te zien hoe een grote groep mensen in de periode tussen ’40 en ’42 stapje voor stapje uit de samenleving werd gehaald. Daarna werden ze langzaam ontmenselijkt, zodat er uiteindelijk niemand meer van opkeek toen ze op de trein naar Oost-Europa werden gezet. 

De expositie is tot en met 8 januari 2023 te zien in Kamp Vught. 

Haarscherpe films brengen vroeger dichtbij, dus actrice Ksenia kijkt vol ongeloof naar foto's uit de jaren '40.
Deel dit:

Geen geld voor wapens, wel voor ambulances

Geen geld voor wapens, wel voor ambulances. Actrice Ksenia op het podium voor publiek. Rook om haar heen.

Dit hele jaar zamel ik met mijn theatertournee met ‘Zij zagen Oorlog’ geld in voor (primair) Oekraïense weeskinderen. De vaste volgers weten dat. Abonnees van mijn nieuwsbrief weten nog iets meer. Ook de opbrengsten van de optredens in Wijk bij Duurstede en de significante donatie van het festival ‘Toeren bij de Boeren’ gaan naar Oekraïne. Maar we leveren geen geld voor wapens, wel voor ambulances.

Ook heb ik het beleid aangepast, aangezien de overheid in Oekraïne geld inzamelt voor het leger. Ze oefent in toenemende mate druk uit op hulporganisaties om ook voor wapentuig te doneren. We zien diverse hulporganisaties voor kinderen daar inmiddels ook invulling aan geven. Ik snap dat die overheid dat doet en sta niet in de schoenen van de hulporganisaties, maar het is niet mijn keuze om wapens te financieren.

We sturen dus geen geld meer, maar wel goederen zoals afgelopen week nog boeken en spelletjes. Wel ondersteunen we met geld een organisatie die ambulances naar Oekraïne brengt en onderhoudt.

Op naar vrede, harmonie en veiligheid!

Deel dit:

Ons mobiele theatertje

Ons mobiele theatertje bouwden we op bij de boer tijdens theaterfestival theater toeren bij de boeren. Heerlijk was het!

Met mijn theaterstukken wilde ik graag naar de mensen toe. Soms gaat dat via theaters, maar dat kan niet altijd. Dan speel ik in buurthuizen, kerken of in boerenschuren zoals hier tijdens Theater Toeren bij de Boeren. Dan neem ik ons mobiele theater mee en gaan we los. Dat ziet er zo uit.

Deel dit:

Zij zagen Oorlog op de boerderij

Theatervoorstelling Zij zagen Oorlog op de boerderij. Op de voorgrond de iconische telefoon uit de voorstelling met in de achtergrond de 70 (nog lege) stoelen en daarachter landbouwvoertuigen in de ondergaande zon.

Theatervoorstelling Zij zagen Oorlog op de boerderij, in een boerenhal vol landbouwwerktuigen in de ondergaande zon. Het overkwam me gisteren bij theaterfestival Toeren bij de Boeren in Houten / Wijk bij Duurstede. Het was magisch. 

Om half tien in de ochtend werden we hartelijk ontvangen door Cor en Jesse Bongers. Ze hadden het melken – en andere werkzaamheden – erop zitten en lieten zich door mij van de koffie halen. De warme ontvangst vond ik veelzeggend, aangezien ik al met twee auto’s in hun hal tussen al die voertuigen stond en wij daar aan het meten waren hoe we ons theater zouden opbouwen. 

Trekkers en landbouwvoertuigen op de boederij en daar tussen een theater met licht en stoelen.

“Mijn familie is altijd boer geweest, hebben nooit wat anders gedaan”, aldus Cor met zoon Jesse naast zich. Twee generaties boer, uit een familie met een lange boerenhistorie, in deze tijd. Ga er maar aan staan.

De voertuigen en karren werden in een rij neergezet om zoveel mogelijk licht buiten te houden en om publiek de ruimte te geven. Terwijl wij op “Locatie 5” ons theater tussen stro- en hooibalen opbouwden, begonnen op andere podia de eerste voorstellingen. 

Een nieuw leven op de boerderij

Plots was er enige dynamiek. Een koe ging kalveren dus beide heren moesten uit de rij voertuigen de zorgvuldig geparkeerde trekker en veewagen halen. Jullie spelen om 14.30 uur, toch? Maak je geen zorgen, we zijn ruim op tijd terug.” Het was Jesse die ons vanaf de grote trekker informeerde. 

Als boer word je geleefd door je vee. Dat merk je op zo’n moment. Er wordt gekalfd dus alles moet aan de kant. Dat is de consequentie van het boer zijn. “Het is een manier van leven” aldus Cor. 

In die dynamiek heb je een theaterfestival op je terrein en wordt er in je schuur van alles opgebouwd. En dan op zo’n moment nog het inzicht hebben om de theaterploeg te informeren over de gebeurtenissen en de planning. Ik vind dat fascinerend. 

Ksenia speelt theatervoorstelling zij zagen oorlog op de boerderij. Ze staat op de foto in het licht met een grote bos gele klaprozen en blauwe korenbloemen.

Met zulke gastheren, op zo’n mooie plek en op zo’n gaaf festival, kon ik niets anders doen dan het maximale uit mezelf halen. Er waren bezoekers uit de buurt en uit de stad Wijk bij Duurstede, maar ook van ver weg: Dalfsen, Raamsdonksveer, Delft, Bilthoven en Arnhem. Ik vond het fantastisch, dank jullie wel!

Deel dit:

Toeren bij de Boeren

Op het theaterfestival Toeren bij de Boeren speel ik maar liefst tweemaal de volledige voorstelling Zij zagen Oorlog.
Zij zagen Oorlog tijden Toeren bij de Boeren

Op 10 September 2022 speel ik in de regio Wijk bij Duurstede tweemaal mijn volledige theatershow ‘Zij zagen Oorlog’. Dat doe ik op het theaterfestival Toeren bij de Boeren.

Toeren bij de Boeren is een nieuw theaterfestival waar je dankzij sponsors gratis van tientallen theatervoorstellingen kunt genieten. Alle gezelschappen spelen in boerenschuren.

Locatie

Ik speel op: locatie nummer 5. Dat is een hele grote hal van Veehouderij De Bongers, Broekweg 13 Wijk bij Duurstede, Podium: GROOT.

In die hal bouwen we een prachtig mooi theater.

Aanvangstijden

  • 14:30 uur
  • 19:30 uur

Praktische informatie

 – We spelen bij boeren en buitenlui op het erf.

– In boerenschuren dus trek praktische kleding en schoenen aan.

– Toegankelijkheid voor rolstoel/rollator beperkt.

– Wandelen door weiland van locatie naar locatie.

– Gratis parkeren bij de boeren aan de randen van het terrein.

– Reserveren niet noodzakelijk. Maar als je bij mij reserveert dan zorg ik dat er stoelen voor je gereserveerd zijn.

Zie ik je op 10 september in het buitengebied tussen Wijk bij Duurstede en Houten?

Tot dan!!

Meer over mij, mijn theaterwerk, inclusief theatershows Oscar en Oma Rozerood en Zij zagen Oorlog, bij NPO Radio 1, NTR Kunststof. In een klein uur spreek ik met Frénk van der Linden over mijn (Joodse) identiteit en wat me drijft. Ik zing daar ook nog twee liederen.

Dit vinden bezoekers van Zij zagen Oorlog:

Deel dit:

Nieuw-Weerdinge doneert 1500 euro voor Oekraïense weeskinderen

Nieuw-Weerdinge doneert 1500 euro voor Oekraïense weeskinderen navolgend aan theatervoorstelling zij zagen oorlog

Leven is een kwestie van onvoorwaardelijk liefhebben. Dat is in deze tijd waarin de grote ‘IK’ centraal staat best lastig. Veel mensen geven bovendien af op de jeugd. Die zou verwender en egoïstischer zijn dan welke andere generatie dan ook. In Noord-Oost Drenthe maakte ik het tegenovergestelde mee. Tientallen kinderen die zelf besloten om heel veel tijd en energie te besteden aan mensen die ze niet kennen en nooit gaan zien, maar dus wel liefhebben. De jeugd van Nieuw-Weerdinge doneert 1500 euro voor Oekraïense weeskinderen

Terug in Nieuw-Weerdinge

Op 11 mei was ik terug in Dorpshuis De Badde. In april dit jaar speelde ik daar op de bevrijdingsherdenking mijn theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’. Ik was er nu op uitnodiging en de bijeenkomst raakte me enorm.

Actrice Ksenia Marasanova neemt de cheque in ontvangst.

Op 7, 8 en 9 April 2022 stond Nieuw-Weerdinge stil bij de bevrijding van de regio door de Poolse Eerste Pantserdivisie in 1945. Er was een herdenkingsdienst en om het verhaal door te geven waren er interviews met inwoners die het toen meemaakten. Ik speelde in De Badde ‘Zij zagen Oorlog’. En schoolkinderen ontplooiden uit zichzelf allerhande activiteiten om geld in te zamelen voor Oekraïne en haalden daarmee 1500 euro op!

Kinderen in actie voor Oekraïne

Het comité 75 jaar Vrijheid Nieuw-Weerdinge wist dat ik alle baten van mijn voorstellingen aan kleinschalige projecten doneer. Dat zijn projecten waar overheden geen prioriteit aan kunnen geven. Hun focus ligt op huisvesting, voeding en medische hulp. De kleinschalige projecten die wij ondersteunen helpen kinderen met onderwijs in tekenen, schilderen en muziek. In overleg besloot comité alle opbrengsten van de activiteiten van de schoolkinderen uit Nieuw-Weerdinge te doneren aan de spaarpot die ik de afgelopen maanden bij elkaar speelde.

In haar dankwoord stond actrice Ksenia Marasanova stil bij de offers die anonieme mensen maakten om Nederland haar vrijheid terug te geven.

Ik was onthutst toen ik het hoorde en de uitreiking van de cheque raakte me tot in het diepste van mijn ziel. Tijdens de herdenking stonden de schoolkinderen stil bij jonge mensen die bereid bleken hun leven te offeren om inwoners van een land waar ze wellicht nog nooit van gehoord hadden hun vrijheid terug te geven. De jeugd van Nieuw-Weerdinge besloot daarop zich belangeloos en vrijwillig in te zetten voor mensen die zij niet kennen.

Dat vind ik meer dan leuk of goed. Zulke jonge mensen maken de wereld een stukje mooier. Daar moet je intens van genieten en dat mag je ontroeren.

En daarom moeten wij ‘grote mensen’ besluiten om er niet zo’n puinhoop van maken.

In het Nieuwsblad van het Noorden stond een mooie reportage van de prestatie van de jonge mensen uit Nieuw-Weerdinge.

Deel dit:

De koffer uit toneelstuk Zij zagen Oorlog

De koffer uit toneelstuk Zij zagen Oorlog maakte de processen tegen nazi-criminelen in Leningrad mee.
De koffer bij het holocaust-monument in hartje Berlijn.

Een koffer staat voor een reis. Een vlucht of een nieuw begin. Eenieder die mijn voorstelling gezien heeft, die weet dat de koffer beide rollen in mijn toneelstuk Zij zagen Oorlog speelt. Maar er zit ook een heel persoonlijk kantje aan deze specifieke koffer en dat leg ik graag uit.

We kennen de processen tegen de nazi’s aan het einde van de oorlog in Neurenberg. Ze zijn gefilmd, goed gedocumenteerd en prachtig geduid. Veel minder bekend zijn de processen tegen de nazi’s in het oosten van Europa.

Bijna iedere grote stad in de USSR hield haar eigen rechtszittingen op het moment dat het uitkwam en dat waren grote openbare evenementen, niet zelden theatrale tribunalen. In mijn geboortestad Kharkiv was de eerste zitting al een paar maanden nadat de nazi’s voor de laatste keer waren teruggetrokken. Er was geen stromend water en elektriciteit, maar wel een rechtbank met een galg. In december 1943 werden drie nazi’s en één handlanger ter dood veroordeeld en direct opgehangen en dat was slechts het begin …

Pas na het eind van de oorlog waren er ook processen in Leningrad. Deze beperkten zich niet tot het gedrag van nazi’s bij de belegering van de stad, maar gingen over veel situaties in het oosten van Europa, tot en met Hongarije en voormalig Joegoslavië aan toe. In tegenstelling tot andere zittingen waren deze niet openbaar. Sterker nog, de notulen en opnames van die zittingen zijn nog altijd Russisch staatsgeheim.

Je mocht alleen bij de zitting aanwezig zijn als je daar voor je werk moest zijn. En daarvoor kreeg je een uitnodiging (lees: bevel) op naam. Eén van die wetenschappelijke medewerkers die dat betrof was de broer van mijn oma aan wie ‘Zij zagen Oorlog’ is opgedragen, hij werkte voor het ‘wetenschappelijke bureau van de ussr’.

Deze koffer droeg hij altijd mee naar zijn werk. Hierin zaten zijn documenten, agenda, schrijfgerei en wie weet wat nog meer. Deze koffer maakte alle zittingen mee en ook de executies die daaruit voortkwamen.

Ik kende de koffer van de rommelzolder in het huis van mijn oma en ik wist een beetje van de achtergrond. Toen ik voor toneelstuk Zij zagen Oorlog een koffer nodig had, kon dat er uiteraard maar één zijn.

Deel dit:

Benieuwd naar de reactie van bezoekers

Benieuwd naar reacties van bezoekers? Kijk de film.

Als maker heb je een gevoel, waar een idee omheen ontstaat en als je dat hebt uitgewerkt, dan wil je niets liever dan ermee naar het publiek. Je bent benieuwd naar de reactie van bezoekers. De energie in de zaal, de stilte en de ontladingen bepalen voor mij het succes van van de voorstelling. 

Tijdens de presentatie van het zoveelste album van de Rolling Stones vroeg een journalist aan Keith Richards of er een tournee zou komen. De markante gitarist bevestigde dat volmondig: “Het maken van een nieuwe plaat is verschrikkelijk veel werk. Lange dagen, veel schaven en pielen. Je doet het, zodat je op tournee kunt.”

De journalist dacht dat Richards daarmee de volle stadions bedoelde. Richard corrigeerde hem: “Nee, het gaat me om de reactie van bezoekers. Dat voel je alleen als je het live speelt, ook al staan er vijf mensen te luisteren.”

Benieuwd naar de reactie van bezoekers over theatervoorstelling zij zagen oorlog van ksenia
Een bloemlezing van reacties via social media.

Nu ben ik zover dat ik hem begrijp. Een live-voorstelling is zoiets als een gesprek. Vanaf het podium breng ik iets en daarop komt een reactie, soms klein, soms groot. En die reactie draagt de show ergens naartoe. 

Na de voorstelling zoek ik de bezoekers altijd op. Ik ben razend benieuwd naar hun gevoel en reacties. De nazit is voor mij het hoogtepunt van iedere voorstelling. 

Soms neemt iemand de tijd om een recensie over theatervoorstelling Zij zagen Oorlog te schrijven. Zoals Martin van der Hooft die er op 13 april in Theater De Stoomfabriek in Dalfsen bij was. En ook in Heino schreef iemand een recensie over Zij zagen Oorlog.

Zij zagen Oorlog is nog tot 9 mei te zien in Nederland.

Deel dit:
lees meer

Op tournee met toneelstuk ‘Zij zagen Oorlog’

Op tournee met toneelstuk 'Zij zagen Oorlog', een foto uit de grote kerk in Emmen.
Op tournee met theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’.

De theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’ is weliswaar mijn derde solostuk, maar het is de eerste voorstelling waarmee ik langs de theaters en dorpshuizen trek. Zo’n tournee is een nieuwe ervaring voor me en ik vind het geweldig.

Ik geniet van de energie in de zaal. De lach uit het publiek. En ook van hun tranen van ontroering. Ik hoor het allemaal en het zorgt voor een soort subtiele interactie.

“YouTube en TikTok op toneel”

In 75 minuten speel ik 6 korte verhalen achter elkaar. De verhalen gaan over mensen die een keuze moeten maken en die allemaal goede bedoelingen hebben.

Na elke voorstelling ga ik praten met bezoekers. Ik ben zeer benieuwd naar wat de show bij hen deed en welke van de korte verhalen ze het meest bij is gebleven.

Een 15-jarige noemde “Zij zagen Oorlog” een soort YouTube en TikTok op toneel: 6 korte verhalen die nagenoeg automatisch in elkaar overlopen.

“Ontroerend” zei een vrouw, die ‘s middags in Emmen de herdenking van de bevrijding door de Poolse eerste Pantserdivisie had bezocht en ‘s avonds de toneelvoorstelling beleefde.

“Wat een mimiek,” aldus een communicatiedeskundige. “Ieder gebaar telt en dan die ogen. Door merg en been. Prachtig.”

Nederlandstalig, maar grenzeloze emotie

Vaak zitten er ook een aantal Oekraïense vluchtelingen in de zaal. Zij kunnen de voorstelling niet verstaan, maar de emotie wel begrijpen. Met hen praat ik dan in het Russisch over hun gevoel en de situatie thuis. Het zijn erg emotionele gesprekken die me mijn leven bij zullen blijven.

Alle baten van de hele tournee zijn bestemd voor Oekraïense weeskinderen. Daar zijn er al teveel van en als de berichten niet liegen komen er helaas nog veel bij. Heel Nederland is bezig met dat stuk Europa en die saamhorigheid komt goed samen met het thema van ‘Zij zagen Oorlog’.

Het is heerlijk om te luisteren naar wat de voorstelling bij mensen deed.

De tournee in 2022 begon bij Theater de Garage in Venlo. Via het festival “Winterswijk in actie voor Oekraïne” in de Achterhoek ging ik naar Drenthe. Daar speelde ik tijdens een herdenking in Nieuw-Weerdinge en een paar dagen later in de Grote Kerk van Emmen. En nu ben ik op pad in Salland en het Vechtdal om via de Betuwe op 9 mei te eindigen in Amsterdam.

Ik speel op uiteenlopende locaties. Van festivals tot multifunctionele gebouwen. En van buurthuizen tot theaters. Daarvoor hebben we veel eigen spullen bij ons, zodat we altijd een ‘theater op maat’ kunnen bouwen.

In Nieuw-Weerdinge is theatervoorstelling Zij zagen Oorlog onderdeel van een driedaags evenement dat vrijheid herdenkt. We bouwden daar ons eigen theater.

De komende dagen speel ik in Heino, Dalfsen en Windesheim (bij Zwolle). Drie prachtige locaties, elk uniek. Elk met hun eigen publiek. Ik heb er zin in.

Deel dit:
lees meer

Spelen voor de vrijheid

In Nieuw-Weerdinge bouwden we het podium om tot een rustige omgeving.

In Nieuw-Weerdinge herdenken ze al decennia lang de bevrijding door de Poolse Pantserdivisie. Dat ik op zo’n herdenking mag spelen voor de vrijheid vind ik het hoogst haalbare. Daar is de theatervoorstelling Zij zagen Oorlog voor bedoeld. Opdat we nooit vergeten dat Nederland haar vrijheid terugkreeg met veel hulp van buitenaf.

Het was een prachtige dag in Oost-Drenthe. En ik speelde in De Badde, een geweldig multifunctioneel buurthuis. Met podium en ruimte voor heel veel mensen.

En die waren er. Het was prachtig. Ontroerend, maar prachtig. Ook de gesprekken achteraf. Een dag om nooit meer te vergeten. Net als die 7e april 1945. Dank jullie wel!

Ook een voorstelling bijwonen? Bekijk mijn speellijst en zie of het uitkomt!

Deel dit:
lees meer