5 mei, Schouwburg Meppel

5 mei, Schouwburg Meppel. Foto: lijst met data en Ksenia die staand op een bunker een klaproos aanbiedt.
Nieuwe datum: 5 mei, Schouwburg Meppel.


Iedere dag komen er nieuwe data bij zoals vandaag 5 mei, schouwburg Meppel. Dat is fantastisch. Jullie hebben geen idee wat dat met me doet en voor me betekent. Het dwingt me om te repeteren en zo kan ik de waan van de dag even laten voor wat het is.

Het nieuws volg ik gedoseerd. Ik kan er slecht mee overweg. Want ik denk aan mijn vrienden en hun ouders in Oekraïne. De huizen waar ik over de vloer kwam en de pleinen waar ik muziek maakte.

Wat er daar gebeurt, is van een barbaarsheid waar geen woorden voor zijn. Dat is niet de schuld van alle Russen, want de meesten hebben het hier nog veel moeilijker mee dan jij of ik.

Ja echt, neem dat van mij aan.

Ga je dus niet afreageren op die Russische winkelier bij je in de buurt, die taxichauffeur, die collega of die muzikant. Zij kunnen er echt helemaal niets aan doen en hebben behoefte aan empathie.

Sinds ik hier woon is 5 mei voor mij een mooie datum. Een dag waarop je vrijheid viert. Na je gezondheid is vrijheid het belangrijkste dat je hebt.

Dan ga ik nu weer terug naar mijn studio en werken aan mijn teksten en karakters: Moeders, als ze je morgen vragen om je kind naar het front te sturen, dan is er maar één antwoord mogelijk: NEE.

De speellijst met alle details vind je hier.

Wil je helpen? Dan vind je in deze nieuwsbrief veel mogelijkheden.

Deel dit:

Nieuwsbrief 5: spelen op vrijheidsherdenkingen & Oekraïne.

In Nieuwsbrief 5: spelen op vrijheidsherdenkingen & Oekraïne. Deze keer informatie over twee herdenkingen waar ik ‘Zij zagen Oorlog’ mag spelen: Nieuw-Weerdinge op 7 april en op 4 mei in Wageningen, net voor het ontsteken van het Vuur van de Vrijheid (foto). Verder in de nieuwsbrief veel informatie over hulp aan Oekraïne en alles over de speellijst.

Snel een show zien? In Theater de Garage in Venlo ben ik op 20 maart 2022. Da’s al snel!

Lees de nieuwsbrief online.

Iedere keer automatisch ontvangen? Registreer je hier.

Willen weten wat ik met je gegevens doe? Hint: niets. Privacy-statement vind je hier.

Deel dit:

Baten tour Zij zagen Oorlog 2022 naar Oekraïne

Baten tour Zij zagen Oorlog 2022 naar Oekraïne. Zij zagen Oorlog: een toneelvoorstelling over wanhoop en vergiffenis. Actrice ksenia staat met klaprozen op een bunker en biedt één  klaproos aan.

Alle baten van de tournee “Zij zagen Oorlog 2022” komen ten goede aan hulpprogramma’s gericht op onderwijs voor Oekraïense vluchtelingen. 

Alle baten van de tour Zij zagen Oorlog 2022 gaan naar Oekraïne, specifiek naar educatieve projecten gericht op Oekraïense vluchtelingen.

Plots is er een hele grote oorlog in Europa. Wat zou jij doen als het je hier overvalt? Wil je sterven voor je idealen? Of overkomt het je? Wat maak je mee? Wat maak je door?

In ‘Zij zagen Oorlog’ beleef ik oorlog via vijf ooggetuigen. Ik neem je mee in hun verhaal, hun keuzes met consequenties, en zing hun liederen. 

Zij zagen Oorlog gaat over hoop en vrees. Over ambitie en goede bedoelingen. Over lijden en vergiffenis. 

Zij zagen Oorlog is aandoenlijk en confronterend. Ik houd je een spiegel voor, maar er is hoop. Er is genoeg om voor te sterven, maar nog meer om voor te leven.

Zij zagen Oorlog is opgedragen aan mijn oma’s. Mijn Joodse oma uit Kharkov, kon tot haar dood het Duits niet horen. En mijn Russische oma, die 900 vreselijke dagen in Leningrad overleefde, maar het grootste mededogen met de Duitsers heeft.

Alle baten van de tournee “Zij zagen Oorlog 2022” komen ten goede aan hulpprogramma’s gericht op onderwijs voor Oekraïense vluchtelingen. 

Meer over toneelvoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’.

Speellijst vind je hier.

Baten tour Zij zagen Oorlog 2022 naar Oekraïne. Zij zagen Oorlog: Om vrede te bereiken moet je vrede onderwijzen. Ksenia met dat motto en een bos klaprozen
Deel dit:

Oh Kharkov!

Oh Kharkov! Jeugdfoto van Ksenia met een gitaar op schoot en vrienden om haar een. De stad waar ze haar eerste liedjes op straat speelde.

“Hevige straatgevechten in Kharkov“ Hoeveel pijn kunnen een paar woorden op je scherm ineens doen. Straatgevechten in de stad waar ik als kind vrolijk en onbezonnen van ‘s ochtends vroeg tot ’s avonds laat buiten speelde, in de bomen klom, met mijn oma naar de markt liep, voor het eerst liedjes met gitaar buiten zong. Hoe pijnlijk en onwerkelijk. Mijn hart gaat uit naar alle kinderen in Kharkov die al deze ervaringen op dit moment ontnomen worden.

Meer over mijn gevoel over deze ellende vind je hier.

Update van 20220227, 19:30 uur (CET): De Russen zijn de stad uit gevlucht, Oekraïense leger heeft de controle heroverd.

Jeugdfoto van Ksenia: haar hart gaat uit naar kinderen die zo'n jeugd door oorlogsgeweld niet kunnen hebben.
Deel dit:

Mijn hart huilt voor Oekraïne

Mijn hart huilt voor Oekraïne: Russische tanks denderen door mijn geboortestad Kharkov en ik sta audio uit te pakken voor mijn anti-oorlogsvoorstelling Zij zagen Oorlog.

Het geboorteland van mijn vader valt het geboorteland van mijn moeder aan. Een onwerkelijke situatie. Het ene moment sta ik op mijn telefoon beelden te bekijken van hoe Russische voertuigen door mijn geboortestad Kharkov rossen en het volgende moment sta ik buiten een vrachtwagen met audio-spullen voor mijn anti-oorlogsvoorstelling ‘Zij zagen Oorlog‘ te lossen.

Gewone mensen zijn de pineut

Oorlog is vreselijk, voor iedereen. In eerste instantie voor de mensen die er midden in zitten. Dat zijn gewone mensen zoals u en ik. Ze moeten het over zich heen laten komen en het beste ervan zien te maken.

Voor hen is belangrijk dat u laat zien dat u ze niet vergeet. Voorzie uw profielfoto op social media van de Oekraïense kleuren. Vertel de verhalen van de mensen in uw posts en bijdragen. En ga protesteren of doe mee met een vredesmars. Het helpt allemaal, echt.

Ook hier consequenties

Maar ook voor mensen elders in de wereld gaat dit heftige consequenties hebben. Tot wel 60% van het Europese tarwe en diverse granen komen bijvoorbeeld uit de betwiste regio. Veel grondstoffen en energie halen we daar vandaan. De wereld gaat geconfronteerd worden met onmogelijke prijsstijgingen en tekorten. Hoeveel pijn kunnen we hier aan?

Vertrouw niet teveel op de effectiviteit van sancties. De Rijke Russen hebben er rekening mee gehouden en de arme Russen zijn niet anders gewend. Zij hebben in de historie talloze malen bewezen op het tandvlees te kunnen overleven.

Zal ik mijn familie ooit nog zien?

Zelf maak ik mij het meeste druk over mijn familie en vrienden. Mijn Russische oma in Sint-Petersburg is bijna 100 jaar oud. Zal ik haar ooit nog kunnen omhelzen? En mijn vader die daar ook woont. Kan ik ooit nog bij hem op bezoek?

Mijn Joodse familie woont niet meer in Kharkov. In de tweede wereldoorlog kwamen ze om en de rest (inclusief mijn moeder en ik) is door antisemitische Oekraïners weggepest. Daarmee wil ik niet zeggen dat iedereen in Oekraïne antisemitisch is, maar het is wel iets om in de gaten te houden.

Mijn hart huilt voor Oekraïne

Ik ben iedere dag blij met de warmte die ik van van de Nederlanders ontving toen ik hier in jaren ’90 zonder iets aankwam. Mijn buren in Amsterdam, de glimlachende controleurs in het openbaar vervoer en de politie die je gewoon de weg kan vragen. En jaren later de warmte van de Zwollenaren.

Mijn hart huilt voor Oekraïne. Ik ben er al jaren weg, maar het zal altijd een onderdeel van me zijn.

Deel dit:

Theater om over na te denken

Theater om over na te denken, want wat zou u doen als oorlog u overvalt?
Theater om over na te denken: de poster van tournee 2022 is net uit.

Theater om over na te denken, want wat doet u doen als oorlog u overvalt? En kunt u leven met de consquenties van die keuze?

Met “Zij zagen Oorlog” vertel ik het vertaal van zes mensen die in oorlog terecht komen. Ze maken keuzes en overzien niet altijd de consequenties. Sommige beslissingen lijken logisch, maar zijn ze dat ook?

Zij zagen Oorlog is mijn eerste reprise ooit. Ik ben daar trots op en ga er intens van genieten. De komende maanden kunt u me zien op regionale bevrijdingsherdenkingen of in theaters bij u in de buurt. De speellijst van Zij zagen Oorlog met de bevestigde speeldata en locaties vindt u hier. Er komen er nog diverse bij.

Bij de première maakte RTV Oost beelden van “Zij zagen Oorlog” en een interview. Die dag speelde ik de voorstelling twee keer in de Schouwburg van Zwolle. Dat was best pittig, maar werd vorig jaar eigenlijk de standaard.

Bij RTV Focus mocht ik op de radio in het eerste uur meer vertellen over mijn achtergrond als iemand die geboren is in het oosten van Oekraïne, mijn beleving en theater in zijn algemeen.

Deel dit:

Gewone mensen in oorlog: De Witte Roos.

Gewone mensen in oorlog maken keuzes. Wat zou u doen?
Gewone mensen in oorlog maken keuzes .Mensen zoals u en ik. Studenten zoals Hans en Sophie Scholl, broer en zus die lid waren van verzetsgroep De Witte Roos in München in de jaren ’40.

Gewone mensen zoals u en ik bepalen het verloop van een oorlog. Timmerlieden, schoenmakers, slagers, taxichauffeurs en studenten zoals Hans en Sophie Scholl (foto), en Christoph Probst.

In de jaren ’40 waren laatstgenoemden lid van de verzetsgroep De Witte Roos die in München intellectuele pamfletten maakte. Ze riep op tot stil verzet tegen het nazi-regime.

De Witte Roos verspreidde haar pamfletten door heel Duitsland. Een aantal bereikten Engeland, werden daar massaal bijgedrukt en door Britse bommenwerpers boven Duitsland afgeworpen.

Op 18 februari 1943 werden ze tijdens het verspreiden van hun boodschap ontdekt en opgepakt. Ze werden ter dood veroordeeld en op 22 februari onthoofd. Een uur voor de executie mochten de ouders in tien minuten afscheid van ze nemen.

Deze drie studenten zijn mensen zoals u en ik die met hun daden het verschil probeerden te maken.

De verrader heette Jakob Schmid, lid van de nazi-partij en concierge op de universiteit. Als beloning ontving hij 3000 reichsmark en werd hij promoveerd. Honderden studenten juichten hem toe toen de universiteit hem voor zijn daad eerde. Ook dat waren gewone mensen, zoals u en ik.

Schmid werd na de oorlog door de Amerikanen opgepakt en door de rechter veroordeeld tot 5 jaar dwangarbeid.

Meer historische beschouwingen vindt u in onze blog-categorie ‘Zij zagen Oorlog’.

Gewone mensen in oorlog maken keuzes. Wat zou u doen?
Jakob Schmid, verrader van
Hans en Sophie Scholl en
Christoph Probst.

Er zijn veel documentaires en films over gemaakt. De meest recente is “Sophie Scholl – Die Letzten Tage.” Dit is de officiële trailer daarvan:

Sophie Scholl – Die Letzten Tage – Officiële trailer.
Deel dit:

Eeuwige liefde

Eeuwige liefde, ook in tijd van oorlog: De foto toont een portret van Lilka en Tuvia Bielski. Ze trouwden in 1944 onder moeilijke omstandigheden en bleven elkaar trouw tot de dood hun scheidde.
Eeuwige liefde is: Lilka & Tuvia Bielski trouwden onder moeilijke omstandigheden.

Eeuwige liefde mag op deze Valentijnsdag niet ontbreken. Daarvoor neem ik je mee naar de stad Bialystok, waar ik in 1993 woonde. 

In 1926 wordt in die Poolse stad de Joodse Lilka Ticktin geboren. Lang woont ze er niet. Als de Russen de regio als onderdeel van het Molotov-Ribbontrop pact in 1939 innemen, woont de familie iets verderop in Lida. Twee jaar na de Russen komen de nazi’s. 

Ghetto’s

Het is mei 1942 als de SS in de regio van deur tot deur gaat om joden te verzamelen. Ze pakken ook Lilka op. Ze slepen haar naar een verzamelpunt en ze draagt alleen een nachtjapon. Met duizenden joden wordt ze naar een ghetto gestuurd. Meer dan 5500 joden hebben minder geluk en worden ter plekke geëxecuteerd. 

Samen met haar vader ontsnapt ze uit het ghetto en vlucht ze naar de bossen. Daar ontmoet ze Tuvia, een jongen die ze kent uit het complex waar een vriendin van haar woonde. 

Een huis in de oerbossen van Wit-Rusland

De joodse Tuvia Bielski heeft met zijn broer de ghetto’s niet afgewacht. Hij vluchtte direct de bossen in. en probeerde daar zoveel mogelijk joden te redden. Zijn groep bestaat dan al uit eenentwintig vluchtelingen. 

Met elkaar wonen ze onder primitieve omstandigheden in de oerbossen van wat nu Wit-Rusland is. De groep wordt steeds groter en het verzamelen van voldoende voedsel steeds complexer en gevaarlijker. 

Bielski Partizanen

De groep stuurt regelmatig een aantal mensen op pad om bij boeren in de regio om voedsel te bedelen. Ook overvallen ze Duitse posten en apothekers voor medische middelen. De groep wordt bekend als de “Bielski Partizanen”.

Veel boeren in de regio zorgen voor voedsel en melk, maar het werk is nooit zonder gevaar omdat de Duitsers actief op de verzetsgroep en ondersteuners jagen. Bij één zo’n actie komt Lida’s vader om het leven. 

Tot de dood hen scheidt

Tuvia is de leider van de groep en Lida doet alles wat er van een strijder verwacht mag worden. Nachtenlang waakt ze over het kamp. Ze loopt patrouilles en zorgt voor haar medevluchtelingen. Uiteindelijk krijgen Tuvia en zij een relatie en in 1944 trouwen ze diep in de Wit-Russische bossen. 

De groep vluchtelingen groeit uit tot meer dan 1200 joden en weet de oorlog te overleven. Tuvia en Lilka blijven bij elkaar tot de dood hen na 45 jaar scheidt. Tuvia overlijdt in 1987 in Jerusalem, Lilka in 2001. 

Het verhaal van de Bielski Partizanen is prachtig en aangrijpend verfilmd onder de titel Defiance. Dit is de trailer van die film, waarin echt hoogstaand geacteerd wordt:

Trailer van de film Defiance over de Bielski partizanen.

Meer verhalen van mensen in oorlog vindt u hier.

Deel dit:

De prijs van de keuze

De prijs van de keuze om bij daglicht aan te vallen is enorm. Een maand voor het einde van de oorlog in Europa wordt deze B-17 neergeschoten boven Duitsland. Een directe treffer van het luchtafweergeschut trekt de linkervleugel eraf. De bommenwerper stort brandend omlaag. De piloot redt zich met zijn parachute, de andere negen bemanningsleden komen om.
Boeing B-17G Flying Fortress Wee-Wilie wordt neergeschoten boven Duitsland. Foto: USAAF Imag.

De Amerikaanse luchtmacht kiest in tegenstelling tot de RAF voor bombarderen bij daglicht. Ze willen burgerslachtoffers zoveel mogelijk zien te voorkomen. De prijs van die keuze is enorm en daar wil ik in deze serie waargebeurde historische verhalen even bij stilstaan.

Als de Amerikaanse luchtmacht zich in in de Tweede Wereldoorlog in Europa meldt, dan is de luchtoorlog al een paar jaar bezig. Het zijn tot dan vooral de Engelsen die de kolen uit het vuur halen. Hun commandant is Arthur Harris. Hij gelooft heilig in tapijtbombardementen op Duitse steden. Zijn bloeddorstige en nietsontziende beleid levert hem de bijnaam ‘Bomber Harris’ op. De Amerikanen onderschrijven de Engelse tactiek niet en kiezen voor precisie-aanvallen.

Uitgelachen door de Engelsen

Die Amerikaanse filosofie is bedacht door een verkoper van een bommenrichter. Voor het uitbreken van de oorlog overtuigt hij de luchtmacht ervan dat ze met zijn richtsysteem van grote hoogte bommen in een vat kunnen gooien. De luchtmacht gaat ervoor en oefent erop, maar de oorlog komt te vroeg.

Als de Amerikanen in Europa aankomen en hun tactiek bekend maken, lachen de Engelsen hen uit. Preciezer bombarderen betekent overdag vliegen. Dat is een directe confrontatie met de Duitse luchtmacht en dat zien de Engelsen niet zitten.

Een verschil van dag en nacht

Bomber Harris kiest ervoor om ‘s nachts structureel hele steden plat te gooien. Dat is jammer voor de burgerbevolking, maar de enige manier om er zeker van te zijn dat je schade doet aan infrastructuur en industriële doelwitten. En de manier om zoveel mogelijk vliegtuigen heel thuis te krijgen. De Amerikanen kiezen heel bewust voor minder burgerslachtoffers en bombarderen overdag en ze accepteren de prijs van de keuze.

Onder moeilijke omstandigheden doen de jonge Amerikanen tot het bittere eind hun uiterste best om burgerslachtoffers te voorkomen. Dat lukt pas vanaf het begin van het laatste oorlogsjaar als de B-17’s een stuk lager kunnen vliegen en het richten daardoor makkelijker wordt.

De prijs van de keuze

Dat geldt ook voor de Duitse luchtafweer die in die laatste maanden daardoor veel slachtoffers maakt. De B-17 in de foto wordt krap een maand voor het einde van de oorlog in de buurt van Stendal geraakt. De piloot is de enige van tien bemanningsleden die het overleeft. Deze B-17 is één van de 4145 toestellen die uiteindelijk niet meer terugkeren.

Na de oorlog wordt Bomber Harris bekritiseerd voor zijn misdaden tegen de mensheid, een verwijt dat de Amerikanen niet ten deel valt. Maar tegen welke prijs? Tijdens sommige aanvallen verliezen ze overdag tussen de 25% en 50% van de bommenwerpers. Dat is een enorm aantal. 38.418 jonge Amerikanen overleefden het niet en dat is de prijs van de keuze.

Deel dit: