Fijne dagen!

Thumbnail afbeelding 1936

Ondanks alle moeizame regelgeving mocht ik dit jaar toch nog zo’n 27 keer mijn voorstellingen opvoeren. De meeste daarvan via een stream, maar alles beter dan een DVDtje opzetten zeg maar. Ik wens u het allerbeste toe, met veel vrolijkheid en frisse gevoelens en gedachten.

Het is jammer dat de allerlaatste shows in theater uitgesteld worden naar volgend jaar, maar laten we er maar niet teveel bij stilstaan, want zo ernstig is het allemaal ook weer niet. Volgend jaar belooft sowieso een grandioos theaterjaar te worden. 

Niet eerder had ik zoveel boekingen rond de jaarwisseling! Bijna 30 en er zijn er nog meer op komst!!! In 2022 kunt u me werkelijk door het hele lang zien met niet één maar twee voorstellingen. 

Tot en met 9 Mei speel ik ‘Zij zagen Oorlog’, de show die velen van jullie kennen en die gaat over keuzes van mensen in oorlog en de consequenties van die keuzes. 

Vanaf 9 juni speel ik mijn nieuwe solo over de schoonheid van het leven, hoe oneerlijk dat soms ook lijkt. Bijgaande foto komt uit een repetitie en ik kan niet wachten op jullie reacties! 

Blijf veilig met elkaar en wees gelukkig. Het leven is een geschenk, iedere dag opnieuw.

Deel dit:

Welk DVD-tje zet jij op?

Thumbnail afbeelding 1934

De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten en dat is in deze tijd van opeenvolgende persconferenties met conflicterende besluitvorming niet anders: de culturele sector, alsmede winkeliers en de horeca gaan tot 14 januari op slot. Het pittige nieuws kwam tamelijk onverwacht aangezien we nog niet zo lang geleden (lees: 7 hele dagen) net een persconferentie hadden gehad waarin bestaande maatregelen verlengd werden tot na het kerstreces van de Tweede Kamer en het Kabinet (hey, wat toevallig). 

Op basis van die boodschap zijn voorstellingen opnieuw gepland en kosten gemaakt om bezoekers middels mail, advertenties en telefoon te informeren over de nieuwe planning. Dat gaan we dus nog een keer doen. En die kosten betalen we allemaal zelf, zoals we ook het ontwikkelen van onze voorstellingen zelf betalen en nul euro schadeloosstelling of compensatie van de overheid krijgen. 

Ik wens jullie hoe dan ook geweldige dagen. Geniet van elkaar en de mensen waar je mee samen kunt zijn. Het leven is kort en niet altijd even eerlijk, al realiseer ik me heel goed in wat voor paradijs we hier leven. 

Natuurlijk begrijp ik ook dat het sluiten van de winkels jullie raakt en daarom heb ik nog een kooptip voor je. Op Schiphol zijn alle winkels en kroegen achter de douane wel gewoon open. Moet je alleen even ergens een vliegticket voor weinig scoren. 

Mocht je thuisblijven, dan rest het advies van Hugo de Jonge: je kunt altijd een DVD opzetten. Ik ben altijd in voor tips. Welke DVD zet jij op?

Deel dit:

De uitverkoop

Afbeelding voor

Daar gaan we weer! 80% van de besmettingen komt volgens het RIVM van scholen, max 3% uit horeca en minder dan 1% van theaters. Toch kunnen de scholen niet dicht, want dan kunnen tweeverdieners niet tweeverdienen en dus vallen de klappen bij de horeca, de kleine winkels en in de cultuursector. 

Ja, maar scholieren moeten ook iets leren. Klopt, maar Nederland zit met 11-13 weken vakantie per jaar aan de absolute onderkant van wat in Europa normaal is. Landen als Letland en Finland scoren qua onderwijsniveau veel beter dan Nederland en daar hebben de kinderen per jaar ook nog eens 3-6 weken meer vakantie (en muziekles, acteren en cultureel onderwijs als standaard schoolvakken). 

Gisteren zag ik nog een theatervoorstelling in Vlaanderen. Daar leerde ik dat België 2 x zoveel zorgcapaciteit (per 100K inwoners) heeft dan Nederland. Duitsland zelfs 7 x zoveel. 

De huidige maatregelen en de manier van communiceren lijken alleen nog bedoeld om mensen tegen elkaar op te zetten, zodat de discussie wordt afgewend van essentiële onderwerpen zoals het terugbrengen van zorgcapaciteit (in plaats van opschalen) de afgelopen twee jaar en het uithollen van het onderwijs (in plaats van het te versterken en verbeteren). Wij worden als kinderen door onze regering aangesproken op het ‘stuk wassen’ van onze handen en het dragen van maskers. Maar waar heel Europa eergisteren binnen 4 uur het luchtruim naar Zuid-Afrika dichtgooide, nadat er een mogelijk super agressieve variant ontdekt was, deed Nederland daar weer ruim een dag over en kregen de ‘usual suspects’ als KLM, die vliegtuigen met 10-15% besmette passagiers in Amsterdam aan de grond zette, uiteraard dispensatie. 

Mijn hart gaat uit naar de kleine theaters, hun medewerkers en hun vrijwilligers, die kleine horeca-bazen en die familiebedrijfjes die al maanden op de rand van de afgrond dansen. Deze bedrijven worden niet of slechts heel beperkt gecompenseerd en moeten alle zeilen bijzetten om de basale rekeningen te betalen of om brood op de plank te krijgen. 

Black Friday noemden ze de dag van gisteren. Een ‘uitverkoop-evenement’, net als dat virus overgewaaid uit verre streken. Een uitverkoop was het zeker, van normen en waarden.

Deel dit:

De dag van de Overwinning: 9 mei 2022 

Thumbnail afbeelding 1920

Tijdens de viering van de ‘Dag van de Overwinning’ speel ik in 2022 “Zij zagen Oorlog” in het prachtige Polanentheater in Amsterdam! Het is de stad waar ik kennismaakte met Nederland, waar ik onder Thom Harinck trainde in Chakuriki Gym, terwijl ik werkte in Oud-Zuid en waar ik later toneelles kreeg van oa. Hetty Heyting.

Deel dit:

Proost

Thumbnail afbeelding 1928

Vandaag herdenken we zijn geboortedag, want dankzij deze man is Duits in Nederland een keuzevak en leeft mijn familie, en daardoor kon ik dat kleine meisje op de wereld zetten. En kleine hummeltjes worden snel groot en tegenwoordig doet ze als techneut de audio tijdens mijn voorstellingen en helpt ze me bij het instuderen van teksten en het ontwerpen van emoties en acties. 

En ja Churchill dacht koloniaal, was erg innemend en zo zijn er nog wel kanttekeningen te maken. Maar het was Churchill die ver voor iedereen het zag aankomen, de boze geest van de man met de snor voorspelde. Met die mening maakte hij zich onpopulair bij collega-politici, toenmalige wereldleiders en koningshuizen in Europa. Maar hij hield vol en liep niet weg voor de verantwoordelijkheid, toen de nood het hoogst was. 

Een toast dus op de vrijheid vandaag! Churchill zou dat doen met port of whiskey, armagnac, of wellicht een sherry of gin. Maar Champagne ligt meer voor de hand, aangezien hij daarvan tussen 1908 en zijn overlijden in 1965 zo’n twee flessen per dag dronk: “In success you deserve it and in defeat, you need it.” 

PROOST!

Deel dit:

Live tijdens herdenking bevrijding 

Zij zagen Oorlog in Nieuw-Weerdinge

In 2022 speel ik op diverse regionale bevrijdingsdagen. Dat zijn dagen waarop een bepaalde regio stilstaat bij de daadwerkelijke bevrijding van de stad of het dorp waar we spelen. Op 7 april is dat Nieuwe-Weerdinge in Oost-Drenthe. Zij herdenken dan de bevrijding van de regio door geallieerde legers bestaande uit Canadezen, en Polen, ondersteund door Belgische Special Forces (SAS).

Deel dit:

De Koffer

Links José Castellanos Contreras, rechts György Mandl
Links José Castellanos Contreras, rechts György Mandl

Het is ergens eind jaren ’60 als een vrouw in Zwitserland haar kelder besluit op te ruimen. Ze heeft het lang uitgesteld, maar nu gaat het gebeuren. Bij hun verhuizing hebben ze veel spullen neergezet voor wandrekken waarin nog wat zaken stonden van de vorige bewoners, waaronder een koffer. 

Weggooien of toch open maken? De nieuwsgierigheid wint het van de druk om door te gaan. Voorzichtig opent ze de koffer. Daarin vindt ze papieren. Eerst denkt ze dat het een koffer vol vreemd geld is, dan lijken het certificaten van aandelen. Een kennis die ze vraagt ontdekt dat het identiteitspapieren uit El Salvador zijn. 

Er wordt een journalist ingeschakeld, die er op zijn beurt een historicus bijhaalt. Deze ontdekt dat het identiteitsverklaringen uit de jaren ’40 zijn. Samen ontdekken ze de bijzondere acties van José Castellanos Contreras die in 1893 in El Salvador geboren wordt en na een indrukwekkende militaire carrière een ambtelijk post in Geneé heeft. 

We schrijven 1941 als Contreras in Zwitserland wordt aangesteld als Consul van El Salvador. Hij heeft het in het leger gebracht tot Kolonel en daarna diplomatieke posten bekleed in Liverpool en Hamburg. 

Als consul krijgt hij een hulpverzoek van György Mandl, een joodse zakenman uit Roemenië. De nazi’s hebben West-Europa dan al onder de voet gelopen en de aanval op de USSR geopend. Sluwe Duitse diplomaten weten Hongarije, Bulgarije en Roemenië zich bij hen aan te laten sluiten, waardoor joden hun leven daar ook niet meer zeker zijn. De familie Mandl vreest voor het leven en in een poging te vluchten doen ze een beroep op Contreras. 

Deze overdenkt de situatie en geeft Mandl ad hoc de functie van ‘eerste secretaris van het consulaat’ en een nieuwe identiteit onder de naam Mantello. Met die papieren ‘uit’ El Salvador weet de familie uit handen van de gevreesde Gestapo te blijven. 

Contreras realiseert zich dat er meer families ter dood zijn opgeschreven en besluit te helpen. Hij geeft Mantello opdracht meer visa uit te schrijven. Deze papieren geven de houders recht op ondersteuning door het Rode Kruis en neutrale consulaten, zoals het Zwitserse in Boedapest. 

De Zwitserse regering ruikt onraad als tientallen gezinnen zich voor ondersteuning melden. Het land probeert strik neutraal te opereren, maar faciliteert de nazi’s wel met financiële transacties en grondstoffen, en levert talloze medische teams en veldhospitalen voor aan het oostfront. Contreras weet de Zwitsers uiteindelijk te overtuigen dat er een grote diaspora een El Salvadorianen in centraal Europa woont en daarmee is het gevaar geweken. 

Ook met zijn eigen regering in El Salvador zijn er veel discussies over de papierwinkel. Net als in Duitsland zit er een fascistische regering, waarvoor Contreras eerder consul was in Hamburg. Onder Amerikaanse druk verbrak El Salvador die politieke relatie, waardoor hij naar Genève moest verhuizen. Die fascistische regering is het niet eens met de activiteiten van Contreras en eist dat hij ermee ophoudt. 

In zijn strijd krijgt Contreras hulp van Jose Gustavo Guerrero, een rechter die de baas is van het permanente Internationale Gerechtshof in Den Haag. In 1940 weet hij de nazi’s uit het Vredespaleis te houden en wordt twee keer genomineerd voor de Nobel Vredesprijs. Samen besluiten ze dat ‘een visum’ niet voldoende is, maar dat ze nep-identiteiten moeten gaan uitdelen. Guerroro schrijft de tekst van de aktes en Contreras tekent ze en zet Mantello aan het werk om ze uit te delen. 

Na de oorlog heeft Contreras het er nooit over, want hij beschouwt het als een normaal onderdeel van zijn werk. De schrijver Leon Uris ontdekt het verhaal via de koffer in Zwitserland en weet Contreras hierover te interviewen. Hij schrijft er een boek over en als dat in 1974 uitkomt leert de wereld, inclusief de dochter van de gewezen diplomaat, wat de man in de oorlog gedaan heeft. 

José Castellanos Contreras zit niet op erkenning en publiciteit te wachten en werkt met grote tegenzin mee aan één kort radio-interview. Pas na zijn dood in 1977 wordt zijn heldhaftige daad uitgebreid erkend en herdacht. In totaal geven Contreras en Mantello ruim 13.000 valse identiteiten uit en daarmee redden ze ruim 45.000 mensen. 

< < < < < – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – > > > > > 

Ken je de Radioman?

Leica Vrijheidstrein.

Deel dit:

Ken je de radioman?

Jan Zwartendijk en zijn twee oudste kinderen in Kaunas in 1940. Foto van de familie Zwartendijk
Jan Zwartendijk en zijn twee oudste kinderen in Kaunas in 1940. Foto van de familie Zwartendijk

Het is juni 1940 als de Duitse oorlogsmachine Oostenrijk, Tsjechoslowakije, Polen, Denemarken, Noorwegen, Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk heeft ingelijfd. In de Baltische Staten heerst de USSR en daar in Kaunas, de hoofdstad van Litouwen, woont de Nederlander Jan Zwartendijk, die de baas is van het lokale Philips-kantoor dat gloeilampen, scheerapparaten, platenspelers en radio’s verkoopt. 

Als de nazi’s Nederland binnenvallen, vluchten regering en koningshuis naar Engeland. Van daaruit proberen ze Nederlandse burgers wereldwijd te ondersteunen. Jan Zwartendijk wordt vanuit Londen aangesteld als consul om de paar achtergebleven Nederlanders te helpen, een erebaantje, want hij krijgt er niet voor betaald. 

De situatie in Litouwen is raar, want het ligt precies tussen nazi-Duitsland en de grote USSR. Het land is de thuishaven van talloze spionnen en vluchtelingen. 

Als de USSR Litouwen op op 15 juni binnenvalt, willen de vluchtelingen er vandoor. Maar waar naartoe en hoe? 

Een paar vluchtelingen ziet het Nederlands Caraïbisch gebied als oplossing en heeft daarvoor de hulp van Zwartendijk nodig. Die ziet wel iets in het plan en voorziet de paspoorten met de opmerking dat er geen reisdocument nodig is voor Curaçao. Technisch is daarvoor wel toestemming van de lokale Gouverneur nodig, maar Zwartendijk gokt erop dat niemand daar naar kijkt als de vluchtelingen eenmaal op het eiland aankomen. 

In de stad gaat de naam van “Meneer Philips Radio” als uitgever van visa snel rond en rijen mensen verzamelen zich bij zijn kantoor. Dat wekt argwaan en snel komen vertegenwoordigers van de Sovjet bezetter kijken. Zwartendijk ziet het gevaar en koopt de boel af met gratis radio’s en Philishaves. Hij helpt uiteindelijk duizenden mensen op veilige manier het land uit. 

Je zou denken dat de Nederlandse regering zo’n gratis medewerker op een voetstuk zou zetten, aangezien hij duizenden mensen van een zekere dood heeft gered. Nee, want ondanks dat de ellende van de holocaust ruim en breed bekend was, werd Zwartendijk in 1964 alsnog door de Nederlandse overheid bestraft voor misbruik van faciliteiten. 

De rest van zijn leven was Zwartendijk in hart en hoofd druk met de mensen die via zijn kantoor vertrokken waren. Hadden ze het overleefd of had hij ze de dood in gejaagd? 

Het antwoord kwam in 1976, de dag na zijn begrafenis. Toen meldden onderzoekers dan ruim 95% van de mensen die hij hielp de oorlog had overleefd. 

In 1997 werd Zwartendijk erkend als “Rechtvaardige onder de Volkeren”, de hoogste eretitel die de staat Israël geeft aan niet-Joden als dank voor hun inzet om met gevaar voor eigen leven mensen te redden. 

Het zou tot In 2018 duren voordat de Nederlandse regering formeel excuses maakte aan de familie Zwartendijk en de straf uit 1964 totaal onacceptabel noemde. Reden daarvoor is het verschijnen van het boek ‘De Rechtvaardigen‘, geschreven door Jan Brokken en uitgegeven bij Atlas. Het boek is verkrijgbaar in diverse talen, waaronder het Nederlands en Engels (The Just), maar ook in het Frans, Russisch, Italiaans, Slovaaks en Tsjechisch. 

In de stad Kaunas herinnert een monument voor het Philips kantoor aan de 2.139 visa die Zwartendijk uitgaf en waarop 6.000-10.000 mensen uiteindelijk konden vluchten. 

< < < < < – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – > > > > > 

Leica Vrijheidstrein.

De koffer.

Deel dit: