Leica Vrijheidstrein

Afbeelding voor

Camerafabrikant Leica is uitvinder van de 35mm fotografietechniek en heeft talloze patenten op haar naam staan. In de jaren 30 van de vorige eeuw was ze marktleider en maakte in die hoedanigheid in de tweede wereldoorlog de fotocamera’s voor nagenoeg alle strijdende partijen en de meeste journalisten. Alle kanten van de oorlog werden op die manier met een Leica vastgelegd. Minder bekend is de Leica Freiheitszug (de vrijheidstrein). 

Leica is opgericht in Duitsland, maar had in de jaren ’30 fabrieken over de hele wereld en was nog altijd eigendom van de familie Leitz die het bedrijf oprichtte. Met Ernst Leitz II stond de tweede generatie aan het roer. 

Leica stond bekend om zijn robuuste en compacte camera’s, en om zijn goede personeelsbeleid. In de tijd dat vakbonden nog vochten voor hun bestaan kende Leica al iets dat we nu een social plan zouden noemen. Leica zorgde voor zijn medewerkers, ook als ze ziek waren, of uit een milieu kwamen dat geen recht (!) had op bepaalde medicijnen. 

Ruim voordat Hitler aan de macht kwam werd het sentiment richting Joden heel negatief. Ze werden ze stapsgewijs uitgesloten van deelname aan delen van de samenleving. De Joodse gemeenschap trof voorbereidingen om het land en zelfs het continent te verlaten. Ernst Leitz zag het met lede ogen aan bedacht de ‘Vrijheidstrein’. 

In 1933 werd Hitler onderdeel van de Duitse regering en kreeg de NSDAP politieke macht en daarmee werden de maatregelen tegen Joden steeds strenger. Een jaar later had de man met de snor de absolute macht en kon het alleen maar slechter worden, aldus de familie Leitz. 

Ernst Leitz zette de Vrijheidstrein in beweging en hielp iedereen die weg wilde Duitsland uit. Hij gaf ze een Leica personeelsnummer en plaatste ze met hun familie over naar fabrieken en kantoren in het verre oosten, Engeland, Canada of de Verenigde Staten. Daar kregen ze een Leica camera en een uitkering tot ze werk hadden gevonden. De Vrijheidstrein bereikte haar hoogtepunt na de Kristalnacht in 1938 en hield op toen Duitsland in 1939 de grenzen sloot.

Ernst Leitz II maakte maximaal gebruik van de positie die hij als internationale marktleider had. Leica was immers een belangrijke bron van vreemde valuta voor het Derde Rijk en producent van hoogwaardige optische camerasystemen. Helemaal ongeschonden kwamen ze niet uit die periode, want diverse leden van het management werden opgepakt onder verdenking van het helpen van Joden en moesten door Leica worden vrijgekocht. 

Dochter Elsie Kuhn-Leitz werd opgepakt door de Gestapo toen ze Joden hielp ontsnappen naar Zwitserland. Na stevige martelingen werd ze uiteindelijk vrijgelaten, maar tijdens de oorlog weer opgepakt toen ze de werkomstandigheden van dwangarbeiders in de fabrieken probeerde te verbeteren. 

De familie wilde ook na de oorlog geen publiciteit rond de Vrijheidstrein en de diverse onderscheidingen die Ernst Leitz II en dochter Elsie Kuhn-Leitz voor hun werk ontvingen. Ze vonden het de normale gang van zaken. 

Eenmalig werkte de familie mee aan een boek over deze situatie. Dat was pas nadat alle betrokkenen waren overleden. Dat boek is geschreven door de Amerikaanse Rabbi Dabba Smith: “The Greatest Invention of the Leitz Family: The Leica Freedom Train.”

< < < < < – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – > > > > > 

Ken je de Radioman?

De koffer.

Deel dit:

Alle voorstellingen tot eind 2021 afgelast

Afbeelding voor None

Ik ben geboren in een land dat gelukkig niet meer bestaat. Op mijn 17e ontvluchtte ik het door mijn leven in een platic tasje te stoppen en een bus naar ‘ergens’ te pakken. 

Vrijheid voor mensen met het juiste stempeltje

Waar ik geboren ben, behoorde ik bij een volk dat je ‘anders’ moest behandelen. Die status werd ooit bedacht zodat mensen rekening konden houden met de religie van mijn voorouders, maar het ontaarde in een systeem waarin ze steeds minder mochten en konden.

Toen ik er woonde was goede zorg alleen haalbaar als we doktoren kenden en bereid waren die zwart te betalen. Naar specifieke scholen kon je alleen tegen betaling buiten het systeem om. Ik kan meer voorbeelden noemen, maar u heeft vast een idee omtrent de warmte in die samenleving. Wij werden gezien als derderangs burgers en aldus behandeld. 

Mijn leven in een plastic tasje

En dus pakte ik een paar spullen en vluchtte ik. Weg van mijn vrienden, weg van mijn geboortegrond. In de nacht bereikten we de grens. De grenswacht die mijn moederland moest beschermen vernietigde conform procedure mijn paspoort en met een verborgen geboortebewijs belandde ik in Hongarije, waar ik direct op een vliegtuig werd gezet naar Israël. 

Na de landing kreeg ik in het vliegtuig een gasmasker. Of ik dat even op wilde zetten, want het was midden in de eerste golfoorlog en Saddam Hoessein had besloten Jerusalem met Scud raketten te beschieten. Er was angst dat het een chemische aanval betrof. 

Vrijheid in een gasmasker

Met een gasmasker op, kwam ik binnen in het land dat gebouwd is door overlevers van de holocaust. Het was ook nog Purim, ook wel Joods carnaval genoemd. Het is een populaire Joodse feestdag die de bevrijding van het Joodse volk herdenkt van een complot om ze allemaal te vernietigen, zoals beschreven in het boek Esther. Israël zou nooit mijn thuis worden en ik vluchtte verder naar Polen en België, om uiteindelijk mijn rust te vinden in Amsterdam. 

En nu word ik hier ook geconfronteerd met een QR-Code voor handige administratie, ontstaan uit goede bedoelingen. De overheid spreekt van het koppelen van diverse informatiesystemen, waarin robots dan automatisch op zoek kunnen naar trends en ontwikkelingen, zodat medische personeel en opsporingsdiensten beter hun werk kunnen doen. Het Parlement is ontzettend kritisch, maar het kabinet geeft aan desnoods de weg buiten de Volksvertegenwoordiging om te zullen bewandelen. Zo’n noodwet is wellicht handig, maar de gang van zaken voelt als een déjà vu en ik vrees het hellend vlak. 

En dan nog dit

In mijn vakgebied wordt op speellocaties (theaters, festivals, etc) gewerkt met vrijwilligers. Deze mensen moeten volgens onze overheid gaan controleren op de geldigheid van een QR-code en ongeldigheid gaan handhaven. Daar kun je op zich al wat van vinden, want die vrijwilligers zijn in de meeste gevallen niet opgeleid als opsporingsabtenaar. 

Maar in de praktijk gaan deze vrijwilligers geconfronteerd worden met bezoekers die een zwabberend overheidsbeleid op hen gaan afreageren. Dat vinden we met elkaar natuurlijk niet goed, maar dat gaat wel gebeuren. 

Ik vind dat we geen enkele medewerker, laat staan een vrijwillige -, dat aan moeten doen. Deze gedwongen discriminatie resulteert in discussies die alleen maar verliezers kent en leidt tot een geaccepteerde vorm van onderscheid. Dat nooit weer, weet u nog? 

Dus tot het eind van het jaar speel ik geen reguliere voorstellingen. Deze beslissing heb ik genomen na er een aantal dagen goed over te denken, overleg te hebben met mijn team en de betrokken theaters en festivals. Wel speel ik rond de kerst gratis een aantal gesloten voorstellingen. Als je in zo’n bijzondere voorstelling geïnteresseerd bent, dan kun je me hier bereiken.

Deel dit:

Meisner Technique

Afbeelding voor

“In je voorstelling ga je ogenschijnlijk moeiteloos over van het ene personage in het andere en daarin neem je de kijker mee naar een ander verhaal. Zo aangrijpend. Hoe doe je dat?” Het antwoord op die confronterende vraag tijdens een radio-interview is Meisner Technique.

Na anderhalf jaar voorstellingen sta ik er eigenlijk niet meer bij stil hoe zo’n transitie er vanaf de tribune (of stream) uitziet. We hebben het indertijd bedacht en uitgewerkt, en er eindeloos op gerepeteerd. Het staat, het werkt en het is echt.

Dat is het resultaat van Meisner Technique. 

De lange versie van het antwoord

Jarenlang deed ik allerhande opleidingen en workshops. Ik speelde en speelde. Bedenk het en ik heb het gedaan, in Nederland en het buitenland. En toen ontdekte ik Meisner in NYC en dat bleek ook ‘gewoon’ in Nederland gedoceerd te worden. 

Ik verdiepte me erin en ontdekte dat het een driejarige avond/weekend-opleiding is. Dat vond ik wel erg in het diepe, maar gelukkig bieden ze een zomercursus: in 5 avonden in 1 week kennis maken met alle facetten en docenten van Meisner in Den Bosch.

Dat deed ik en ik was verkocht. 

Top-docenten bij Meisner Acteerstudio in ‘s-Hertogenbosch

Met Meisner Technique leer je de realiteit van handelen in fictieve omstandigheden. Het is een gelaagde, niet versnipperde aanpak, die je als acteur alle middelen geeft om welk karakter in welke situatie ook geloofwaardig neer te zetten. 

De Acteerstudio in Den Bosch is klein. Docenten die zelf ‘het vak’ bij de grote studio’s in NCY hebben geleerd, nemen alle tijd voor je. Voor jou ja, want ze snappen als geen ander dat iedere acteur uniek is. Ze leren jou vanuit je gevoel te handelen, bewegen, spreken en wat dies meer zij. Ze coachen je op weg naar je ziel. 

De zomerworkshops 2021 komen er weer aan. Vanaf 5 juli kun je op vier momenten kennis maken met alle facetten van Meisner. Het is verslavend en vormend. En oh zo waardevol! 

Meer informatie over de zomerworkshops vind je bij de Meisner Studio.

Deel dit:

‘Kunst en musea zijn niet essentieel’

Afbeelding voor None

Zo sprak de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en tevens viceminister-president. “Je hoeft niet naar het theater en je kunt ook een DVD opzetten.” Ik moest het me niet persoonlijk aantrekken aldus de Minister, want een dagje zonder kunst of cultuur moet kunnen. Zijn uitspraak deed me terugkijken op zijn “dagje zonder kunst of cultuur”, wat in realiteit ruim een jaar is.

Een jaar waarin een sector effectief om zeep geholpen werd, duizenden mensen hun baan verloren en tienduizenden vrijwilligers thuis kwam te zitten. Een jaar waarin het met vaccineren niet wil vlotten en er vanuit de overheid zoveel gegoocheld wordt met cijfers dat Hans Klok er moedeloos van wordt en Peter R. de Vries het spoort bijster is. Een jaar dat de Minister, naar eigen zeggen en volledig doorbetaald, “voor geen goud had willen missen”. 

Weet u Meneer De Jonge, ik zal u eens een paar dingen over mijn jaar vertellen. 

Afbeelding voor None

2020 beloofde grandioos te worden. We hadden diverse try outs gepland voor de eerste vier maanden, een première op bevrijdingsdag in Utrecht en aansluitend voorstellingen in theaters door heel Nederland en Vlaanderen om mijn werk te tonen aan het grote publiek. Ik heb er twee jaar lang, 6 uur per dag aan gewerkt, samen met mijn regisseur Paul Dekker. De try outs in Antwerpen en Zundert (BE) en Den Bosch en Nijkerk (NL) gingen geweldig en ik was er helemaal klaar voor. En toen kwam die eerste lockdown zo net voor die première, een mokerslag na die twee jaar van bikkelen. 

In heel theater- en festivalland was het direct onrustig. Er werden voorstellingen verschoven. Sommige naar een vaste datum een maand of twee later, maar een aantal ook naar ‘ooit’. Theatermedewerkers voerden zware hygiëne-programma’s in, lieten hun ventilatie nakijken en improviseerden drie dubbele in- en uitgangen, zodat toeschouwers elkaar nooit in tegengestelde richting tegenkwamen. Programmeurs waren de hele dag bezig met het aanpassen van hun planning aan de nieuwe realiteit en verplichtingen en in al die hektiek en onzekerheid hadden ze ook nog het fatsoen om mij op een keurige manier te blijven informeren. 

Al mijn voorstellingen werden over de vakantie getild, maar de versoepelingen in de zomer gaven deze burger moed. De focus ging op de nieuwe première, gepland voor in de Schouwburg van Zwolle op 9 september en op de voorstellingen die erna geprogrammeerd stonden, oa. Amsterdam, Den Haag, Utrecht (2x), Den Bosch (2x) en Venlo. 

In verband met de regelgeving mochten in Zwolle met inachtneming van de anderhalve meter regeling en alle hygiëne-normen maar 30 toeschouwers bij de premiëre zijn. Om die ruimte te kunnen garanderen verschoof Zwolse Theaters mijn voorstelling naar een grotere zaal en stelden ze voor om een dubbele voorstelling te spelen en zo geschiedde het en konden binnen de normen ca. 90 mensen van die voorstelling genieten (ipv. 2 x 300).

Vlak daarna werden maatregelenen verscherpt en ging de samenleving langzaam weer helemaal op slot. Het was allemaal ad hoc en zonder een heldere horizon. En met wisselende communicatie, waarbij minsters, RIVM-medewerkers en OMT-leden elkaar over genomen maatregelen zo vaak tegenspraken dat er werkelijk niemand meer een touw aan het beleid kon vastknopen. 

De theaters werden geconfroneerd met een onwerkbare situatie. U presenteerde geen lange termijnvisie, waardoor er niets vast geprogrammeerd kon worden. ZZP-kunstenaars en technici kwamen terecht in een uitzichtloze tunnel zonder publiek en inkomen. Niet voor een dag, maar al ruim een jaar. 

Het zijn de programmeurs die naast de 5-sterren planningspuzzel die u ze heeft opgelegd, ook nog de mentale opvang van artiesten en techneuten die teleurstelling op teleurstelling moeten incasseren ‘erbij’ doen en producenten die perspectief moeten zien te bieden in het moeras waar u vanaf de oever pedant uw nieuwe schoenen toont. 

De aangescherpte richtlijnen maakten het voor veel theaters, ondanks keihard werken van hun vrijwilligers en crew, nagenoeg onmogelijk om nog een voorstelling te draaien. Ik heb het geluk dat ik solo speel en een kleine technische ondersteuning nodig heb, waardoor ik eind vorig jaar nog 4 keer in Den Bosch kon spelen en een dag voordat de huidige lockdown alles dichtgooide een grandioze voorstelling had in Theater De Garage in Venlo, nu ruim 5 maanden geleden.

Wij besloten daarna niet bij de pakken neer te zitten en ‘streaming’ uit te proberen. Eerst met één camera en later met wat meer. Geluid bleek een uitdaging en dus moest ik alsnog versterkt spelen. Het was klooien en pionieren van mijn spaargeld, maar in een reeks van gratis voorstellingen kregen we het onder controle. 

Het gaf me energie om te werken aan mijn derde solo-programma. In ‘De Pelgrim’, mijn eerst solo, ging ik op zoek naar de ziel, ‘Zij zagen Oorlog’ gaat over mensen die in moeilijke tijden beslissingen moeten nemen en geconfroneerd worden met de consequenties van die beslissing en daar soms niet goed mee om weten te gaan. U zou zeggen dat dit over u gaat, maar dat is niet het geval. En in mijn nieuwe solo ga ik op zoek naar de schoonheid van leven. https://player.vimeo.com/video/371026615

Langzaam groeide ik in een nieuw ritme waarin ik het repeteren en ontwikkelen van ‘Leven’ (werktitel) combineerde met het spelen voor een stream. En gaandeweg bedacht en ontwikkelde ik samen met mijn producent een educatief programma met Liederen en vertellingen: Naar Berlijn! 

De toneelwereld worstelde zich naar online en natuurlijk missen we daar de live interactie met het publiek. Maar het is niet alleen kommer en kwel, want veel professionele Amerikaanse, Engelse en Canadese opleiders besloten hun trainingen online te geven, waardoor ik plots toegang heb tot grandioze opleidingen waarvoor ik anders naar New York, London of Toronto had moeten verhuizen. 

En andersom vonden ze mij als specialist ‘Archetype Theater’ ook en werd ik gevraagd om via Zoom voor de Meisner Toneelacademie bewegingsworkshops te verzorgen voor acteurs in Nederland en Vlaanderen en later zelfs voor Meisner Taiwan. 

Mijn dochter (2010) ontwikkelde zich op eigen initiatief van een ‘manus van alles’ tot mijn vaste theatertechnicus die tijdens ‘Zij zagen Oorlog’ heel precies 65 audio-cues schuift en me helpt bij het repeteren van teksten en liederen. En voor ‘Naar Berlijn’ vertaalde ze 13 liederen vanuit het Russische naar Nederlands en combineert ze 7 audiocues met 3 camera’s die ze voor een stream doorlopend schakelt. 

Afbeelding voor

Toen werd het mei. 

Op 1 mei, De dag van de Arbeid, speelde ik mijn liederen voorstelling in het prachtige en warme Odeon Cultuurhuis in Oost-Drenthe. Het theater was leeg, maar de voorstelling werd live gestreamd en opgenomen om op 4 mei onderdeel te zijn van het programma Dodenherdenking. 

Op 4 mei speelde ik na de Nationale Dodenherdenking ‘Zij zagen Oorlog’ wederom in een leeg theater, maar live voor heel veel online toeschouwers. Passender kan haast niet en het was een beladen voorstelling. 

Bevrijdingsdag vierde ik in een leeg café In de Buurt in Zwolle, waar de eigenaren liever live toneel voor een stream toonden dan uw DVD’tje. Ik speelde de voorsteling daar maar liefst twee keer. 

En op negen mei speelde ik ter ere van de viering van ‘de Dag van de Overwinning’ een dubbele voorstelling vanuit een theater in Den Bosch. 

Afbeelding voor None

Het was een indrukwekkende periode. Dat kwam niet door al die lege stoelen en krukken of verlaten zalen, of door Dodenherdenking, maar door de verhalen van die theaterdirecteuren en kroegbazen over hun worstelingen omdat ze hun levenswerk grondig gesloopt zien en het zakelijk misschien niet overleven. 

U heeft het over het opzetten van een DVDtje of een dagje zonder museum, bioscoop of theater, maar u lijkt er geen weet van te hebben wat daar aan een wereld achter zit. Hoe een dagje museum of theater kinderen en volwassen de energie geeft om er weer tegenaan te gaan en hoeveel mensen er bij dat proces betrokken zijn. 

Afbeelding voor None

U bent een clown, een hofnar zoals Jack Pudding en Marry Andrew, die in de middeleeuwen op straat het volk moesten vermaken om kwakzalvers aan meer klanten te helpen. Ik ben er alleen nog niet uit of de charlatan waar u voor werkt luistert naar de naam Rutte of Pfizer.

Weet u wat u moet doen Minister De Jonge? U moet het theater in met uw dolkomische act. De mensen lachen zich dood (Vrij naar Borchert).

Deel dit:

Educatieve voorstelling Naar Berlijn richting scholen en festivals

Afbeelding voor

De voorstelling “Naar Berlijn” neemt de toeschouwer in 13 live gezongen en geacteerde historische liederen mee terug naar de tweede wereldoorlog in het oosten van Europa. Ksenia begeleidt zichzelf tijdens de zang op gitaar en Roy van Veen zorgt voor historische duiding en verzorgt een voor- en nagesprek. De Russischtalige liederen en vertellingen beschouwen diverse aspecten van oorlog in dat kolossale land en worden met de vertalingen en vertellingen in perspectief gezet.

Deel dit:

Dag van de Overwinning

De dag van de Overwinning

In Nederland vieren we vrijheid op 5 mei, terwijl de rest van de westerse wereld de overwinning op de Duitsers herdenkt met het vieren van VE-Day op 8 mei. In Oost-Europe herdenken ze het op 9 mei en noemen ze dat de Dag van de Overwinning.

Ksenia speelt op de Dag van de Overwinning twee voorstellingen in dat thema. Als matinee een educatieve voorstellingen met Russische liederen, vertalingen en vertellingen. En ‘s avonds haar theatersolo ‘Zij zagen Oorlog’. Beide zijn gratis via een live-stream te volgen. Details vindt u hier.

Deel dit:

Oorlog op je 16e

Albina-Mali-Hocevar

Bij het uitbreken van de oorlog ging de 16-jarige Sloveense Albina-Mali-Hocevar bij het verzet, of ‘de partizanen’ zoals dat in Oost-Europa wordt genoemd. Op 17-jarige leeftijd raakte ze in de strijd twee keer gewond, op haar 18e heel serieus in haar gezicht. Ze bleef bij de partizanen en vocht nog twee jaar door, tot het eind van de oorlog. Ze overleed in 1975 en werd tussentijds herhaaldelijk onderscheiden voor dapperheid.

Deel dit:

De survival-vakantie die iets anders uitpakte

Thumbnail afbeelding 1750

Eind april 1986 kampeerde ik met vrienden in tenten in de bossen tussen Kiev en Kharkov op 250 kilometer van Tsjernobyl. We waren met begeleiding op survivalvakantie en ik was 13 jaar. Het regende in de dichte bossen en de nachtegalen zongen hun mooiste lied. De explosie in de kerncentrale ging volledig aan ons voorbij en het is aan de richting van de wind te danken dat ik er vandaag de dag nog ben.

Deel dit: