En dat voel je
Het einde van de Vredesweek 2026 beleefde ik in Heerenveen, waar ik op uitnodiging van de Ambassade voor de Vrede “Zij zagen Oorlog” speelde. Ik vind het altijd heerlijk om die voorstelling te spelen voor mensen die heel actief bezig zijn met hun eigen ontwikkeling en in Friesland was het daarom heerlijk puur.
27 september
Het is vandaag 27 september, een bijzondere datum omdat ik 6 jaar geleden “Zij zagen Oorlog” op die datum voor de allereerste keer vrij toegankelijk in het theater speelde. De premiere zou oorspronkelijk plaatshebben op 5 mei tijdens een bevrijdingsfestival in Utrecht. Maar op 3 mei van dat jaar ging het land op slot. Dat was een pijnlijk begin van duistere periode die twee jaar duurde en me herhaaldelijk aan de Sovjet-Unie deed terugdenken. Na mochten we heel even, met anderhalve meter afstand (weet u nog?), gebruik maken van een theater. En zo kwam het dat ik die 27 september “Zij zagen Oorlog” liefst drie keer op één dag speelde. Dat we dat theater voor die ene dag hadden, is te danken aan Sander Dol.
De Mantel werd Zij zagen Oorlog
De voorstelling heette toen trouwens nog “De Mantel” (zie het krantenartikel uit het AD van toe), maar werd “Zij zagen Oorlog” toen we tijdens die beruchte lockdown maandelijks een theater huurden en de voorstelling tweemaal per dag voor een live-stream speelden. Het was een leerzame tijd waarin desinformatie en “wat matig” overheidsoptreden voor veel gedoe zorgden.
Gewelddadige dictator in Wit-Rusland
In die krant uit ik trouwens de wens dat mijn zusje haar geboorteland Wit-Rusland zou ontvluchten (zie cirkel). Daar heerst nog altijd een vreselijke dictator, maar is de publieke onrust neergeslagen. Mijn zus speelde als filmmaker een prominente rol in het verzet tegen die onderdrukker en ik maakte me ernstig zorgen over haar. Inmiddels is ze het land ontvlucht en woont ze in een democratie en dat is een pak van mijn hart.
Nagesprek in Heerenveen
In Heerenveen hadden we het in het nagesprek over heel veel onderwerpen. Natuurlijk ging het over de actualiteit, maar ook over mijn verleden. En over mijn achtergrond. Maar het ging vooral over de meeslepende voorstelling, met echte personen en hoe mensen zich geraakt voelden.
En ja, dat is mijn specialiteit. In “Zag zagen Oorlog” vertel ik zes korte verhalen achter elkaar. Maar ik speel de personages niet, ik word ze. Ik ervaar wat ze meemaken. Mijn emoties op het podium zijn daarom niet gespeeld, maar echt.
En dat voel je. En vergeet je nooit meer.
