Elke maand gratis nieuwsbrief:

Eenzame zoektocht naar de ziel 

Afbeelding voor

Lege theaters, geen voorstellingen. Als artiest wacht en oefen ik dagelijks 3 tot 4 uur voor het moment dat het wel weer mag. 

Ik voel me als een hoogzwangere vrouw die niet mag baren. Een sporter die na de warming up naar huis moet. Als een mens die zijn adem moet inhouden. Alsof iets of iemand de wereld op Pauze heeft gezet.

Ondanks de situatie oefen ik dagelijks vele uren mijn stem en lichaam. Dit traject is niet heldhaftiger dan dat van een kroegbaas die niet open mag, maar wel dagelijks bezig moet zijn met het onderhouden van zijn of haar cafĂ©, of dat van een museum waar ze de collectie afstoffen zonder dat ze weten wanneer er weer bezoekers komen. We voelen elkaars uitdaging. 

Ik ervaar deze uitzichtloze situatie als een uitnodiging om mijn artistieke ziel te ontdekken. Daarom werk ik iedere dag aan mijn creativiteit, focus en voorstellingsvermogen. 

Natuurlijk had ik daarnaast ook graag voor een volle zaal gestaan. Om de kwaliteit van ‘Zij zagen Oorlog’ hoog – en het ritme er in te houden, speel ik daarom vier tot vijf keer per maand de gehele voorstelling live voor een lege zaal en een video-stream. 

Vandaag is zo’n dag.

Deel dit:

Een kind kan de was doen

Afbeelding voor

Aangezien het door de bekende maatregelen voorlopig nog niet mogelijk is om in een zaal voor publiek te spelen, hebben we onze toevlucht gezocht tot internet-streams. Zij zagen Oorlog wordt tenminste vier keer per maand live gespeeld voor publiek in het buitenland. 

Bijzonder aan die voorstellingen is dat een deel van de techniek wordt gedaan door kinderen. Tijdens de afgelopen 4 live-voorstellingen werd de audio (voor de liefhebbers: 63 cues, inclusief veel handmatig faden) verzorgd door een 10-jarig meisje.

Deel dit:

Het dagboek

Afbeelding voor

Het is 14 februari 1946 en na bijna een jaar als vluchteling riant in Zweden te hebben geleefd zit ik nu bijna een week in een Russisch krijgsgevangenkamp. De situatie is erbarmelijk. 

We zijn met ongeveer 2200 gevangenen, waarvan ongeveer de helft lijdt aan eetproblemen. De commandant legt uit dat het kamp zelf zijn voedsel moet verdienen en daarom gevangen als arbeiders uitleent aan bedrijven in de regio. Die betalen voor de productie en als de gevangenen te weinig produceren, wordt er weinig betaald en lijden we honger. De joodse ondercommandant probeert ons gerust te stellen met uitleg dat de Russen door een mislukte oogst zelf niet veel beter eten. 

Volgens de Russische commandant is het de koudste dag in het kamp tot dit moment. Sinds de strijd aan het oostfront heb ik het niet meer zo koud meegemaakt als het vandaag is: minus 20 graden Celsius.

De hygiĂ«ne is vreselijk. We krijgen een beetje zeep, maar het water is bevroren. In het kamp is geen tandarts, terwijl veel gevangenen opgezwollen tandvlees hebben en bij sommigen de tanden gewoon uit de mond vallen. We krijgen geen kleding en aan de voeten dragen we houten klompen die veelal te klein zijn. 

Over dit dagboek:

Luitenant H. Schröder vocht 5 jaar aan het oostfront. Na de Duitse overgave vluchtte hij naar Zweden waar hij als vele andere nazi’s asiel kreeg. Tijdens zijn asieltijd betaalde de Zweedse overheid zijn salaris door en verder verzorgden ze kost en inwoning, vertier en vrouwen en had hij vrij toegang tot post en telefoon. Na internationale druk (voornamelijk vanuit de USSR) besloot Zweden in februari 1946 de nazi’s alsnog uit te zetten, waarna ze in Russische gevangenschap terechtkwamen.

Deel dit:

Suriname

Suriname

In de Tweede Wereldoorlog produceerde Amerika de bulk van de aluminium die benodigd was voor de productie van vliegtuigen van zowel de Westerse geallieerden als de USSR. Wist je dat het merendeel van de erts die hiervoor benodigd was uit Suriname kwam? 

Om het in Suriname gestationeerde Nederlandse leger te ondersteunen werd in 1939 de Surinaamse Schutterij opgericht, een eenheid die 5.000 man sterk zou worden. Om de bauxiet-mijnen te verdedigen stuurden de Amerikanen in 1942 2.000 extra troepen met 73 tanks naar de Nederlandse kolonie. 

De Schutterij mocht niet buiten Suriname opereren, maar veel Surinamers deden dat wel. Ze dienden in het algemene Nederlandse leger, zoals in de in Engeland opgerichte Prinses Irene Brigade, maar ook in alle geledingen van de Nederlandse Marine en Koopvaardij en de luchtmacht. Vanaf 1943 trokken honderden Surinamers naar AustraliĂ« waar ze tot soldaat werden opgeleid en bij KNIL werden gevoegd om tegen Japan te vechten. Vele in Nederland woonachtige Surinamers, zoals Anton de Kom (waar we al eerder over schreven), speelden een rol in het verzet. 

De rol van de Nederlandse overzeese gebieden en de mensen die daar woonden wordt in de Nederlandse geschiedenis veelal vergeten, maar hun inzet en lijden was er niet minder om. Ook daar woonden moeders die voor langere tijd hun zoon moesten missen en dagelijks naar bed gingen met de angst op slecht nieuws van het front. 

Foto van de Surinaamse Schutterij: BeeldbankWo2

Deel dit:

Lieve Mama,

Lieve Mama

Lieve Mama, 

Vandaag is het precies 120 dagen geleden dat ik thuis ben vertrokken. Ik hoop dat het bij jou allemaal goed is, dat je gezond bent en dat je fijne dagen hebt. Ik mis je heel erg en denk iedere dag aan je. 

Tot nu toe hebben we vooral gereisd. We zijn in OekraĂŻne en rukten over eindeloze besneeuwde steppen op. De sneeuw is van goede kwaliteit, dus ik kan hier veel skiĂ«n. We hebben lange dikke jassen en hoge laarzen en daarin heb ik het zelden koud. 

Als koerier zit ik ver achter het front, dus ik loop geen gevaar. Sowieso is het hier rustig. De strijd wordt tientallen kilometers verderop bij Stalingrad gevoerd. 

De lokale bevolking doet me denken aan thuis. Ze hebben het niet gemakkelijk, maar zijn gelukkig in hun eenvoud. Het zijn harde werkers, die blij zijn met alles dat ze voor ons kunnen doen. 

Ik woon met een paar kameraden in een klein dorpje en we slapen in een schuur. Die verwarmen we met hout, waar we genoeg van kunnen vinden. Als het vuur uitgaat, dan maken we het aan met stro dat we uit de daken trekken. 

In het dorp zitten verder wat Hongaren en Roemenen en een enkele verdwaalde Duitser. Soms eten we samen en dan zorgen de Roemenen voor muziek, want die hebben accordeons, violen en zelf een piano bij zich. 

Het is hier onwerkelijk mooi. Nachten zijn helder en dan zie ik een ontelbare hoeveelheid sterren over die uitgestrekte vlakten. Dan denk ik aan jou, maar ook aan de Rus die even verderop ligt. 

Ook hij kijkt naar de sterren en vraagt zich net als ik af wat hij daar in naam van God aan het doen is. Hij heeft geen hekel aan mij, ik niet aan hem. Maar als ik hem op mijn skies tegenkom, dan zal ik op hem schieten. En hij op mij. Ik weet niet goed wat ik daarvan moet vinden. 

Morgen gaan we met de Hongaren jagen. We hopen herten of varkens te schieten, zodat we de komende weken extra vlees hebben en lekkere soep kunnen maken. 

Tot snel. 

Liefs, 

Giovanni, 9 November 1942

Deel dit:

Lieve tante Judith,

Lieve tante Judith

Lieve tante Judith, 

Voordat we uit Berlijn vertrokken zei je dat we het op het platteland moesten proberen en dat jij je bij ons zou voegen, zodra je kon. We zijn echter helemaal naar Nederland gelopen en het is vreselijker dan je kunt voorstellen. 

We liepen gewoon de grens over en vonden in Kerkrade een herberg waar we mochten slapen. We waren vrij en hadden eindelijk rust, zo dachten we. Maar midden in de nacht kwam de Nederlandse politie ons halen en die zette ons samen met een ander gezin terug de grens over. 

Eenmaal weer in Duitsland hebben we onze spullen bij het andere gezin gelaten en zijn we met een beetje kleding het platteland op gevlucht. We vonden tijdelijk onderdak bij een boer en wonen nu bij een andere boer, maar ook hier kunnen we niet lang blijven. We gaan richting BelgiĂ« of Frankrijk. Hopelijk hebben we daar meer geluk en kijken ze anders tegen vluchtelingen aan. 

Lieve tante, de tijd is tekort voor me om alles te vertellen dat we hebben meegemaakt. Geloof me alstublieft wanneer ik zeg dat het verschrikkelijk is. Het is een schande. Zorg dat u vertrekt, voordat het te laat is. 

Nederland is geen goede bestemming, neem ook dat van mij aan. Probeer Zwitserland of anders Polen. 

Vol goede hoop en hopelijk tot snel, 

Meira en Micha, 6 November 1938

Deel dit:

Lieve Brigitte

Lieve Brigitte

Lieve Brigitte, 

Misschien kun jij me berichten waar mama uithangt? Ik heb sinds september niets meer van haar gehoord. Ik weet ook niet of deze brief jou nog bereikt, maar ik moet elke mogelijkheid nagaan. 

Wat er dit jaar allemaal gebeurd is, heb ik in mijn dromen niet vermoed. Ik kwam eind van 
de zomer in het Reuzengebergte voor de VolksstĂĽrmopleiding. Was daar nauwelijks een week en toen werd ik overgeplaatst naar Gardelegen. Daar vertelden ze me na wat marcheren dat ik soldaat ben, maar zo wil ik mezelf nog niet noemen. 

Vier weken was ik daar in Gardelegen, toen gingen we naar Iltenburg in ThĂĽringen en van daar uit naar Bremen. We dachten naar Denemarken te gaan en dat vergulde ons, want dan zouden we de kust kunnen verdedigen en ons eindelijk nuttig maken voor het Reich. Via Oldenburg en OsnabrĂĽck zijn we uiteindelijk terechtgekomen op een boerderij in Nederland, in de buurt van Bocholt, dus tientallen kilometers achter het front. 

Het is hier rustig, maar de reis was vreselijk. Tot Oldenburg ging het wel, maar daarna hadden we steeds luchtalarm en konden we alleen nog ’s nachts rijden. Altijd weer die jachtbommenwerpers. Toen we in Hengelo aankwamen waren we verbaasd. De Amerikanen hebben die hele stad volledig verwoest. 

Vanaf daar moesten we lopen. Alles wat we konden organiseren namen we mee. We zochten vooral fietsen en handkarren en natuurlijk eten. De Nederlanders vloekten vreselijk en probeerden alles te verstoppen. Midden in de nacht verlieten we de stad. 

We liepen de hele nacht door en na een mars van meer dan 40 kilometer bereikten we ons kamp. Mijn voeten zijn kapot van de blaren. 

In ons kamp aangekomen aten we onze buik vol aan gekookte boekweit en gebakken spek. We sliepen in het hooi, een gat in de dag.

Iets verderop zijn parachutisten gelegerd. Van hen kregen we lange jassen, broeken en schoenen, zodat we iets hebben dat op een uniform lijkt. 

We hebben oude geweren met korte bajonetten en veel patronen. In 1940 buitgemaakt op het Nederlandse leger, zeggen de parachutisten. Zij zeggen ook dat we binnenkort gaan aanvallen, want er broeit iets. Commandanten rijden af en aan, dus Duitsland heeft ons nodig! 

Bij de aanval komen bovendien onze Wunderwaffen im Einsatz en daarmee werpen we de Tommies terug in het kanaal. 

Ik groet je van harte Brigitte. Ik hoop dat jouw dagen niet al te onrustig zijn. 

Hermann, 14 December 1944

Deel dit:

De paarse broek lost niet veel op

De paarse broek lost niet veel op

We vieren dit jaar 75 jaar vrijheid, omdat er in 1945 een einde kwam aan de tweede wereldoorlog. Bijna automatisch nemen we aan dat het daarna voor iedereen allemaal beter werd, maar dat is helaas niet het geval, want voor veel mensen werd het daarna nog slechter. 

Vraag maar eens aan iemand uit het oosten van Nederland hoe ze ’75 jaar vrijheid’ ervaren hebben. Met landgenoten uit het oosten van ons land heb ik het dan niet over Tukkers en Achterhoekers, maar over (oa.) Indo’s, Papoea’s en Molukkers. 

Een ander voorbeeld is homoseksualiteit, voor de oorlog een normale relatievorm maar na de oorlog verboten en in diverse landen strafbaar. In Engeland ging men zelfs zover dat verklaringen omtrent homoseksueel gedrag met geweld werden afgedwongen, waarna vier jaar (!) gevangenisstraf of chemische castratie volgde. 

EĂ©n van de bekendste slachtoffers van dit beleid is Alan Mathison Turing. Deze wiskundige was in de tweede wereldoorlog verantwoordelijk voor het breken van de nazi-code, waardoor de geallieerden alle geheime communicatie begrepen en daarop konden anticiperen. Deze ontdekking door Turing wordt door velen gezien als de grootste prestatie van de geallieerden tijdens de oorlog, omdat deze de duur met twee jaar verkort heeft en zodoende voorkwam dat er nog eens 15 miljoen slachtoffers vielen. 

Zijn staat van dienst was echter niet voldoende om te bewijzen dat homoseksuele normale mensen zijn. Hij werd in 1952 opgepakt en chemisch gecastreerd, waardoor hij borsten ontwikkelde. 

Op 7 juni 1954 werd hij dood gevonden. Hij zou zichzelf vergiftigd hebben met cyanide, maar het bewijs hiervoor bestaat niet. 

Hij is mogelijk vermoord door de Britse geheime dienst omdat Turing teveel wist van codes en omgangsnormen (wie doet ‘het’ met wie) en daardoor een veiligheidsrisico was. Dat laatste moet je zien in de geest van de koude oorlog, waarin de Russische geheime dienst talloze hooggeplaatste Engelse bewindslieden chanteerde met informatie over hun homoseksuele activiteiten. 

De Engelse regering erkende pas in 2009 hun onfatsoenlijke gedrag en bood postuum excuses aan. Vier jaar (!) later verleende de koningin al (kuch) gratie en werd zijn veroordeling wegens homeseksualiteit uit de boeken geschrapt. 

Zo is het straatje schoon, maar daarmee is het probleem van handelen op basis van superioriteitsgevoelens natuurlijk niet opgelost. En dat doe je ook niet door een paarse broek aan te trekken.

Deel dit:

Zandsculpturen in Garderen ter gelegenheid van 75 jaar vrijheid

Afbeelding voor

In het kader van 75 jaar vrijheid maakten in Garderen bijna 40 kunstenaars zandsculpturen en diorama’s, waarmee ze stilstaan bij hoogte- en dieptepunten uit die 5 jaar oorlog voor Nederland. Prachtige scenes, waanzinnige kwaliteit. Verborgen pareltje op de Veluwe dat Veluws Zandsculpturenfestijn.

Het festijn is volledig corona-proof en grotendeels zelfs buiten. Warme jas aan en genieten. Vergeet ook niet het diorama dat dient als ode aan de Elfstedentochten die tijdens die jaren geschaatst zijn.

In deze post een paar foto’s van het prachtige evenement. Ga er vooral zelf kijken, want de foto’s zijn echt niet half zo mooi als de beelden zelf. 

Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Afbeelding voor None
Deel dit: