Elke maand gratis nieuwsbrief:

Nieuw-Weerdinge doneert 1500 euro voor Oekraïense weeskinderen

Nieuw-Weerdinge doneert 1500 euro voor Oekraïense weeskinderen navolgend aan theatervoorstelling zij zagen oorlog

Leven is een kwestie van onvoorwaardelijk liefhebben. Dat is in deze tijd waarin de grote ‘IK’ centraal staat best lastig. Veel mensen geven bovendien af op de jeugd. Die zou verwender en egoïstischer zijn dan welke andere generatie dan ook. In Noord-Oost Drenthe maakte ik het tegenovergestelde mee. Tientallen kinderen die zelf besloten om heel veel tijd en energie te besteden aan mensen die ze niet kennen en nooit gaan zien, maar dus wel liefhebben. De jeugd van Nieuw-Weerdinge doneert 1500 euro voor Oekraïense weeskinderen

Terug in Nieuw-Weerdinge

Op 11 mei was ik terug in Dorpshuis De Badde. In april dit jaar speelde ik daar op de bevrijdingsherdenking mijn theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’. Ik was er nu op uitnodiging en de bijeenkomst raakte me enorm.

Actrice Ksenia Marasanova neemt de cheque in ontvangst.

Op 7, 8 en 9 April 2022 stond Nieuw-Weerdinge stil bij de bevrijding van de regio door de Poolse Eerste Pantserdivisie in 1945. Er was een herdenkingsdienst en om het verhaal door te geven waren er interviews met inwoners die het toen meemaakten. Ik speelde in De Badde ‘Zij zagen Oorlog’. En schoolkinderen ontplooiden uit zichzelf allerhande activiteiten om geld in te zamelen voor Oekraïne en haalden daarmee 1500 euro op!

Kinderen in actie voor Oekraïne

Het comité 75 jaar Vrijheid Nieuw-Weerdinge wist dat ik alle baten van mijn voorstellingen aan kleinschalige projecten doneer. Dat zijn projecten waar overheden geen prioriteit aan kunnen geven. Hun focus ligt op huisvesting, voeding en medische hulp. De kleinschalige projecten die wij ondersteunen helpen kinderen met onderwijs in tekenen, schilderen en muziek. In overleg besloot comité alle opbrengsten van de activiteiten van de schoolkinderen uit Nieuw-Weerdinge te doneren aan de spaarpot die ik de afgelopen maanden bij elkaar speelde.

In haar dankwoord stond actrice Ksenia Marasanova stil bij de offers die anonieme mensen maakten om Nederland haar vrijheid terug te geven.

Ik was onthutst toen ik het hoorde en de uitreiking van de cheque raakte me tot in het diepste van mijn ziel. Tijdens de herdenking stonden de schoolkinderen stil bij jonge mensen die bereid bleken hun leven te offeren om inwoners van een land waar ze wellicht nog nooit van gehoord hadden hun vrijheid terug te geven. De jeugd van Nieuw-Weerdinge besloot daarop zich belangeloos en vrijwillig in te zetten voor mensen die zij niet kennen.

Dat vind ik meer dan leuk of goed. Zulke jonge mensen maken de wereld een stukje mooier. Daar moet je intens van genieten en dat mag je ontroeren.

En daarom moeten wij ‘grote mensen’ besluiten om er niet zo’n puinhoop van maken.

In het Nieuwsblad van het Noorden stond een mooie reportage van de prestatie van de jonge mensen uit Nieuw-Weerdinge.

Deel dit:

Hallo Oscar en Oma Rozerood!

Hallo Oscar en Oma Rozerood! Links het decor van theatervoorstelling Oscar en Oma Rozerood, rechts de spullen van toneelstuk Zij zagen Oorlog.
Links: een deel van het decor van Oscar en Oma Rozerood. Rechts Zij zagen Oorlog.

Ik liep vannacht de opslag binnen met stukken van het decor van ‘Zij zagen Oorlog’ in de hand. Bij de deur stonden de spullen van mijn volgende voorstelling. Hallo Oscar en Oma Rozerood! En toch had ik een wat dubbel gevoel.

Gisterenavond kwam ik thuis na de laatste voorstelling van de reprise tournee van ‘Zij zagen Oorlog’. De reacties waren geweldig. Terwijl ik nog zweefde op de energie van de bezoekers pakten we de auto uit en brachten we decor en de techniek naar binnen.

In die mood zette ik de spullen van ‘Zij zagen Oorlog’ naast dat van ‘Oscar en Oma Rozerood’. En toen overviel met dat gevoel van afscheid me, om direct vervangen te worden door een nieuw begin. Dat was best een apart gevoel.

Na ruim twee jaar spelen gaat ‘Zij zagen Oorlog’ naar de werkplaats om opgeknapt te worden voor festivals en wie weet wat nog meer. Ik nam voor even afscheid van de personages die ik speel, hun outfits en emoties.

‘Oscar en Oma Rozerood’ staat vooraan bij de laaddeur. De komende 30 maanden gaat die voorstelling mijn leven bepalen. 9 juni is de premiere in Amsterdam, want ik speelde eind vorig jaar al diverse try-outs.

Vandaag had ik een vrije dag en ging ik zwemmen met mijn dochter en vrienden. Morgen beginnen de repetities voor ‘Oscar en Oma Rozerood‘ en daar heb ik heel veel zin in.

Deel dit:

De koffer uit toneelstuk Zij zagen Oorlog

De koffer uit toneelstuk Zij zagen Oorlog maakte de processen tegen nazi-criminelen in Leningrad mee.
De koffer bij het holocaust-monument in hartje Berlijn.

Een koffer staat voor een reis. Een vlucht of een nieuw begin. Eenieder die mijn voorstelling gezien heeft, die weet dat de koffer beide rollen in mijn toneelstuk Zij zagen Oorlog speelt. Maar er zit ook een heel persoonlijk kantje aan deze specifieke koffer en dat leg ik graag uit.

We kennen de processen tegen de nazi’s aan het einde van de oorlog in Neurenberg. Ze zijn gefilmd, goed gedocumenteerd en prachtig geduid. Veel minder bekend zijn de processen tegen de nazi’s in het oosten van Europa.

Bijna iedere grote stad in de USSR hield haar eigen rechtszittingen op het moment dat het uitkwam en dat waren grote openbare evenementen, niet zelden theatrale tribunalen. In mijn geboortestad Charkiv was de eerste zitting al een paar maanden nadat de nazi’s voor de laatste keer waren teruggetrokken. Er was geen stromend water en elektriciteit, maar wel een rechtbank met een galg. In december 1943 werden drie nazi’s en één handlanger ter dood veroordeeld en direct opgehangen en dat was slechts het begin …

Pas na het eind van de oorlog waren er ook processen in Leningrad. Deze beperkten zich niet tot het gedrag van nazi’s bij de belegering van de stad, maar gingen over veel situaties in het oosten van Europa, tot en met Hongarije en voormalig Joegoslavië aan toe. In tegenstelling tot andere zittingen waren deze niet openbaar. Sterker nog, de notulen en opnames van die zittingen zijn nog altijd Russisch staatsgeheim.

Je mocht alleen bij de zitting aanwezig zijn als je daar voor je werk moest zijn. En daarvoor kreeg je een uitnodiging (lees: bevel) op naam. Eén van die wetenschappelijke medewerkers die dat betrof was de broer van mijn oma aan wie ‘Zij zagen Oorlog’ is opgedragen, hij werkte voor het ‘wetenschappelijke bureau van de ussr’.

Deze koffer droeg hij altijd mee naar zijn werk. Hierin zaten zijn documenten, agenda, schrijfgerei en wie weet wat nog meer. Deze koffer maakte alle zittingen mee en ook de executies die daaruit voortkwamen.

Ik kende de koffer van de rommelzolder in het huis van mijn oma en ik wist een beetje van de achtergrond. Toen ik voor toneelstuk Zij zagen Oorlog een koffer nodig had, kon dat er uiteraard maar één zijn.

Meer over attributen die ik in ‘Zij zagen Oorlog’ gebruik: De bril.

Deel dit:

4 Mei in Wageningen

4 Mei in Wageningen speelde ik Zij zagen oorlog, als onderdeel van de landelijk herdenking.

Op 4 Mei in Wageningen speelde ik ‘zij zagen oorlog’. Ik begon na dodenherdenking om 21.05 en eindigde voor het uitdelen van het ‘Vuur van de Vrijheid’ op het 5 Mei Plein. Woorden ontbreken me om aan te geven hoe eervol ik het vind dat ik in Theater Junushoff mijn voorstelling mocht spelen.

Marc-Robin Visscher kwam namens Nieuws en Co van NPO Radio 1 kijken bij de warming up en het stellen van het licht. Samen met hem nam ik de rekwisieten door. Hij maakte daar een prachtige reportage van die hier terug te luisteren is.

Deel dit:

Bewust keuzes maken

Bewust keuzes maken betekent dat je moet nadenken. Wat doen we eigenlijk? En waarom?

Op 3 Mei in 1942 werd het dragen van de Jodenster in Nederland verplicht. De sterren werden geproduceerd door Textielfabriek De Nijverheid in Enschede.

Voor iedere Joodse Nederlander werden vier sterren gemaakt en het totaal zat rond de 570.000. Een ster kostte 4 cent en die moesten de Joden zelf betalen.

De fabriek stond onder leiding van een Duitse toezichthouder, maar het waren Nederlanders die de inkoop deden en de producten maakten. Het was een Nederlander die de boekhouding bijhield en de prijs van 4 cent bepaalde. Het was een Nederlandse controller die uiteindelijk de factuur stuurde.

Deze Nederlanders kozen ervoor om het opgedragen werk te doen. Ze zeiden geen ‘nee’.

Deel dit:

Benieuwd naar de reactie van bezoekers

Benieuwd naar reacties van bezoekers? Kijk de film.

Als maker heb je een gevoel, waar een idee omheen ontstaat en als je dat hebt uitgewerkt, dan wil je niets liever dan ermee naar het publiek. Je bent benieuwd naar de reactie van bezoekers. De energie in de zaal, de stilte en de ontladingen bepalen voor mij het succes van van de voorstelling. 

Tijdens de presentatie van het zoveelste album van de Rolling Stones vroeg een journalist aan Keith Richards of er een tournee zou komen. De markante gitarist bevestigde dat volmondig: “Het maken van een nieuwe plaat is verschrikkelijk veel werk. Lange dagen, veel schaven en pielen. Je doet het, zodat je op tournee kunt.”

De journalist dacht dat Richards daarmee de volle stadions bedoelde. Richard corrigeerde hem: “Nee, het gaat me om de reactie van bezoekers. Dat voel je alleen als je het live speelt, ook al staan er vijf mensen te luisteren.”

Benieuwd naar de reactie van bezoekers over theatervoorstelling zij zagen oorlog van ksenia
Een bloemlezing van reacties via social media.

Nu ben ik zover dat ik hem begrijp. Een live-voorstelling is zoiets als een gesprek. Vanaf het podium breng ik iets en daarop komt een reactie, soms klein, soms groot. En die reactie draagt de show ergens naartoe. 

Na de voorstelling zoek ik de bezoekers altijd op. Ik ben razend benieuwd naar hun gevoel en reacties. De nazit is voor mij het hoogtepunt van iedere voorstelling. 

Soms neemt iemand de tijd om een recensie over theatervoorstelling Zij zagen Oorlog te schrijven. Zoals Martin van der Hooft die er op 13 april in Theater De Stoomfabriek in Dalfsen bij was. En ook in Heino schreef iemand een recensie over Zij zagen Oorlog.

Zij zagen Oorlog is nog tot 9 mei te zien in Nederland.

Deel dit:
lees meer

Op tournee met toneelstuk ‘Zij zagen Oorlog’

Op tournee met toneelstuk 'Zij zagen Oorlog', een foto uit de grote kerk in Emmen.
Op tournee met theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’.

De theatervoorstelling ‘Zij zagen Oorlog’ is weliswaar mijn derde solostuk, maar het is de eerste voorstelling waarmee ik langs de theaters en dorpshuizen trek. Zo’n tournee is een nieuwe ervaring voor me en ik vind het geweldig.

Ik geniet van de energie in de zaal. De lach uit het publiek. En ook van hun tranen van ontroering. Ik hoor het allemaal en het zorgt voor een soort subtiele interactie.

“YouTube en TikTok op toneel”

In 75 minuten speel ik 6 korte verhalen achter elkaar. De verhalen gaan over mensen die een keuze moeten maken en die allemaal goede bedoelingen hebben.

Na elke voorstelling ga ik praten met bezoekers. Ik ben zeer benieuwd naar wat de show bij hen deed en welke van de korte verhalen ze het meest bij is gebleven.

Een 15-jarige noemde “Zij zagen Oorlog” een soort YouTube en TikTok op toneel: 6 korte verhalen die nagenoeg automatisch in elkaar overlopen.

“Ontroerend” zei een vrouw, die ‘s middags in Emmen de herdenking van de bevrijding door de Poolse eerste Pantserdivisie had bezocht en ‘s avonds de toneelvoorstelling beleefde.

“Wat een mimiek,” aldus een communicatiedeskundige. “Ieder gebaar telt en dan die ogen. Door merg en been. Prachtig.”

Nederlandstalig, maar grenzeloze emotie

Vaak zitten er ook een aantal Oekraïense vluchtelingen in de zaal. Zij kunnen de voorstelling niet verstaan, maar de emotie wel begrijpen. Met hen praat ik dan in het Russisch over hun gevoel en de situatie thuis. Het zijn erg emotionele gesprekken die me mijn leven bij zullen blijven.

Alle baten van de hele tournee zijn bestemd voor Oekraïense weeskinderen. Daar zijn er al teveel van en als de berichten niet liegen komen er helaas nog veel bij. Heel Nederland is bezig met dat stuk Europa en die saamhorigheid komt goed samen met het thema van ‘Zij zagen Oorlog’.

Het is heerlijk om te luisteren naar wat de voorstelling bij mensen deed.

De tournee in 2022 begon bij Theater de Garage in Venlo. Via het festival “Winterswijk in actie voor Oekraïne” in de Achterhoek ging ik naar Drenthe. Daar speelde ik tijdens een herdenking in Nieuw-Weerdinge en een paar dagen later in de Grote Kerk van Emmen. En nu ben ik op pad in Salland en het Vechtdal om via de Betuwe op 9 mei te eindigen in Amsterdam.

Ik speel op uiteenlopende locaties. Van festivals tot multifunctionele gebouwen. En van buurthuizen tot theaters. Daarvoor hebben we veel eigen spullen bij ons, zodat we altijd een ‘theater op maat’ kunnen bouwen.

In Nieuw-Weerdinge is theatervoorstelling Zij zagen Oorlog onderdeel van een driedaags evenement dat vrijheid herdenkt. We bouwden daar ons eigen theater.

De komende dagen speel ik in Heino, Dalfsen en Windesheim (bij Zwolle). Drie prachtige locaties, elk uniek. Elk met hun eigen publiek. Ik heb er zin in.

Deel dit:
lees meer

Met hart en ziel voor Oekraïne

Met hart en ziel voor Oekraïne speel ik toneelstuk Zij zagen Oorlog. Ik doneer alle baten aan projecten voor Oekraïense weeskinderen.
Onder meer met folders breng ik Zij zagen Oorlog onder de aandacht.

In 2020 maakte ik met regisseur Paul Dekker het toneelstuk ‘Zij zagen Oorlog’. Het gaat over zes mensen die twee dingen met elkaar gemeen hebben: ze moeten een keuze maken en hebben goede bedoelingen. Met hart en ziel voor Oekraïne speel ik nu mijn visie op vrede en vrijheid.

Na het maken moet je de voorstelling promoten, want ik wil er publiek bij hebben. Ik wil van ze horen of ze het dilemma net zo beleven als ik.

Toen we in 2020 met de promotie begonnen, ging het land voor twee jaar op slot. Ik speelde de voorstelling wel 24 keer live voor een internet-stream, maar dat is toch anders als live in een volle zaal. Nu mag ik eindelijk weer naar de mensen toe!

Met hart en ziel speel ik theaterstuk voor Oekraïne en breng ik de voorstelling oa. met folders aan de man.

Voor 2022 plande ik daarom een toer langs bevrijdingsdagen en vrijheidsherdenkingen. Ik wilde het pad van de bevrijder volgen. De Polen die delen van Nederland bevrijd hebben. De Fransen, Amerikanen en Belgen. En de Canadezen en de Britten. Ooit had Nederland ook veel buitenlandse hulp nodig om weer vrij te worden.

Een vuist van vuur daalde neer op mijn jeugd

Midden in de voorbereiding viel Rusland mijn geboorteland aan. Ik zag raketten vallen straten en het plein waar ik met mijn oma een ijsje haalde. En waar ik mijn eerste optredens voor publiek had. Waar ik met mijn tante naar de markt liep. Een vuist van vuur daalde neer op mijn jeugdherinneringen. Dat deed ontzettend veel pijn en ik was ruim een week totaal van slag.

Maar de plicht riep, want er stond een optreden in Venlo in de agenda. Ik dwong me om te repeteren. En besloot alle opbrengsten van de hele toernee te doneren aan projecten voor Oekraïense weeskinderen en vrije Russischtalige media.

Om die opbrengst zo hoog mogelijk te maken folder ik. Dat doe ik met hart en ziel en daar krijg ik gelukkig hulp bij.

Zij zagen Oorlog was voor mij al intens, maar krijgt nu een dubbele lading. Het spel komt uit mijn haarvaten, want ik ben lang weg uit Oekraïne, maar Oekraïne gaat nooit weg uit mij. Dat gevoel van onrecht leeft niet alleen bij mij, maar gelukkig ook bij de bezoekers.

Wat vinden anderen eigenlijk van toneelstuk Zij zagen Oorlog?
Deel dit:
lees meer

Spelen voor de vrijheid

In Nieuw-Weerdinge bouwden we het podium om tot een rustige omgeving.

In Nieuw-Weerdinge herdenken ze al decennia lang de bevrijding door de Poolse Pantserdivisie. Dat ik op zo’n herdenking mag spelen voor de vrijheid vind ik het hoogst haalbare. Daar is de theatervoorstelling Zij zagen Oorlog voor bedoeld. Opdat we nooit vergeten dat Nederland haar vrijheid terugkreeg met veel hulp van buitenaf.

Het was een prachtige dag in Oost-Drenthe. En ik speelde in De Badde, een geweldig multifunctioneel buurthuis. Met podium en ruimte voor heel veel mensen.

En die waren er. Het was prachtig. Ontroerend, maar prachtig. Ook de gesprekken achteraf. Een dag om nooit meer te vergeten. Net als die 7e april 1945. Dank jullie wel!

Ook een voorstelling bijwonen? Bekijk mijn speellijst en zie of het uitkomt!

Deel dit:
lees meer

Zuinig zijn op onze vrijheid

ksenia adviseert om zuinig te zijn op onze vrijheid en speelt theatervoorstelling Zij zagen Oorlog.
9 liederen speelde ik in Winterswijk en vertelde dat we zuinig moeten zijn op onze vrijheid.

Vrijheid is het hoogste goed. De vrijheid om te doen en laten wat je wil, wanneer je dat wil. Hoe fragiel vrijheid is, bewijst de situatie in Oekraïne. Daarom moeten we iedere dag zuinig zijn op onze vrijheid.

Ook moeten we ons er bewust van zijn dat Nederland in honderden jaren tot een democratie kon worden. Niet perfect, maar wel zoveel beter als het staatsmodel in Rusland.

Oekraïne heeft na vele overheersers het amper 30 jaar zelf voor het zeggen, is goed op weg, maar moet nog veel leren. Ze bouwen aan hun democratie en hun vrijheid, maar worden aangevallen. We moeten ze helpen, zonder ze te willen overheersen, opdat ook zij de leertijd krijgen die ze nog nodig hebben.

Winterswijk in actie voor Oekraïne

In Winterswijk mocht ik op het festival “Winterswijk voor Oekraïne” 45 minuten zingen en spelen. Ik koos voor een reeks liederen die me hielpen de regionale situatie te duiden. Daarvoor gebruikte ik ook mijn eigen afkomst en geschiedenis. Want zoals de André Valkeman het in De Stentor zo treffend duidde: “Met een Russische vader en een Oekraïense moeder is Ksenia de Oekraïense oorlog.”

Mijn inspiratie haalde ik onder meer uit een gesprek dat ik had met twee Oekraïense vluchtelingen die mijn voorstelling in Venlo bezochten. Maar ook uit mijn eigen beide oma’s die de tweede wereldoorlog in de USSR overleefden. Eén kon tot haar dood het Duits niet horen. Terwijl de ander het grootste mededogen met de Duitsers heeft maar nooit meer oorlog wilde meemaken. Die situatie trof ik ook bij de toeschouwers van het prachtige festival in Winterswijk.

Verscheurd door de Russische taal

Ik zong een lied dat werd in de USSR populair werd als Russischtalig anti-oorlogslied. Dat thema is zo universeel dat de Duitsers daar nagenoeg direct een eigen versie van maakten. Ik zong het deels in het Russisch, deels in het Duits. Het Russisch zorgde voor grote woede bij één vluchteling, want haar zoon vecht in Oekraïne tegen de Russische aanvallers en ze kan de ‘taal van de vijand’ niet meer horen.

Tegelijk is die taal ook wat ons bindt, want hij was tientallen jaren de voertaal in die immense USSR. Veel generaties zijn er groot mee geworden. Er is ook veel kunst in die taal gemaakt. Oneindig veel gedichten en boeken werden er geschreven, net als heel veel prachtige protestliederen. 

We wilden nooit meer oorlog

“Niet schieten” was populair toen ik een jaar of 14 was. De USSR was net als Rusland nu gespecialiseerd in uitzichtsloze oorlogen. Het smaakje van de dag was toen Afghanistan. Juri Shevchuk maakte het lied en eind jaren ’80 trad hij op voor volle stadions met uitzinnige fans. Toen wisten we het allemaal zeker. We wilden nooit meer oorlog. Daar gaat het lied over:

Schiet niet op duiven,
Schiet niet op mussen,
Hey jochie, schep niet op over hoe goed je de levende doelen kunt raken. 
Je bent een vaste gast bij alle schietbanen,
Iedereen heeft bewondering voor jouw schietkunst
En je hebt alle mogelijke prijzen gewonnen, maar…
Schiet niet!
Op een dag werd je droom werkelijkheid –
Je werd uitgezonden naar een crisisgebied.
Toen je thuis terugkwam,
Liep je met een grote boog om je favoriete schietbaan.
En als iemand begon over de oorlog
Vluchtte je in sterke drank. 
Je moest weer denken aan die jongen daar ver weg
Die je smeekte om dat ene ding: 
Schiet niet!

ДДТ-Не стреляй

Een prachtig lied, maar helaas krijgt deze zanger al tijden de stadions niet meer vol.

15 jaar werkkamp voor het zingen van een kinderlied

Ik eindigde mijn optreden met een Russischtalig kinderlied dat net zo pijnlijk actueel is als mijn theatervoorstelling Zij zagen Oorlog. Een lied voor vrede en tegen oorlog. Een lied dat je momenteel in Rusland niet op straat mag zingen, want dan ga je misschien wel voor 15 jaar naar een werkkamp. 

Hoe gestoord is dat? Vergelijk het met ‘Twee emmertjes water halen”. 

Een vierjarige leerde het woord “altijd” en daar schreef hij vier regels bij die schrijver Lev Oshanin inspireerde tot het lied. De vier regels zijn het refrein. Toen ik het zong hoorde ik mensen het meezingen. Ik zag mensen huilen. 

Wees stil, soldaat – hoor je dat, soldaat?
Mensen zijn bang voor explosies.
Duizenden ogen kijken naar de lucht
Duizenden monden herhalen steeds:
Laat de zon altijd schijnen. 
Laat de hemel altijd smetteloos blauw zijn.  
Laat mijn moeder er altijd zijn. 
Laat mij er altijd zijn. 
Laten we samen weerstand bieden
Tegen de rampspoed, tegen de oorlog
En vóór onze jongens.
Zonneschijn moet er altijd zijn
Geluk moet er altijd zijn.
Zo heeft de mens dat bedacht
Laat de zon altijd schijnen. 
Laat de hemel altijd smetteloos blauw zijn.  
Laat mijn moeder er altijd zijn. 
Laat mij er altijd zijn. 

Тамара Миансарова “Пусть всегда будет солнце”, 1962 г
Deel dit:
lees meer