Ksenia - algemeen

In de Sovjet-Unie leerde de communistische partij mij dat homoseksualiteit een ziekte is, waarvoor je behandeld moest worden. Homoseksualiteit was ook een misdaad. Joden hadden het niet makkelijk in die socialistische heilstaat, maar voor homoseksuelen waren er strafkampen en daar werden ze gruwelijk behandeld.

Patat had ik zin in. Na een lange inspannende theaterdag waren we onderweg naar huis. Ik zocht een snackbar op in Amersfoort en leidde ons er naartoe. We parkeerden en stapten uit. Mijn man zag de handgeschreven reclameborden en constateerde op basis van het aanbod dat het een goede tent moest zijn.

Een zomerbries waaide door de openstaande kloosterramen. Buiten klepperden de ooievaren die voor het seizoen op het dak van het Klooster van Museum Elburg wonen. Binnen speelde ik Tapas voor de allereerste in het openbaar. Het deed me heel goed om een aantal bekende gezichten te zien. Sommigen kwamen helemaal uit Emmen.

De allereerste try-out van een nieuwe voorstelling is altijd bijzonder. Dit keer dubbel speciaal, omdat het de eerste voorstelling is die ik bewust voor jongeren maakte. Een aantal persoonlijke liederen maakte dat ik echt wel een drempeltje over moest voordat ik hem durfde te spelen.

Al vroeg was ik op straat. Poolse liederen op m’n oortjes en rennen. Ik genoot van iedere stap en kwam een uur later voldaan thuis. Daarna wandelden we op ons gemak de stad in om een Wit-Russische vriend te bezoeken. Hij is gevlucht naar Polen en woont er maar wat graag.

In 1928 bezochten 700 genodigden de opening van de nieuwe Synagoge in Enschede, nog altijd de mooiste van West-Europa. In 1945 was bijna de helft van hen vermoord om wie ze waren, niet om hun daden. In de Synagoge vind je ter herinnering een foto bij hun zitplaats.

Tweemaal speelde ik mijn theatervoorstelling Zij zagen Oorlog in een overvol huis op Vestingval in het hart van de prachtige Hanzestad Elburg. Het elfdaagse festival geeft met kunst, dans, muziek, eten en theater bezoekers de gelegenheid de geest te verruimen. Ik genoot van de goede organisatie en de gastvrijheid.

“De oude stad van Elburg is sprookjesachtig mooi, met de warmte van de protestantse gemeenschap als het hoogst haalbare. Ze hebben alles bereikt wat in de Bijbel staat.” Het is een Russische vluchteling die tijdens het Vestingval Verbindingsdiner zegt wat ik zo dikwijls voel als ik ergens mijn theatershow “Zij zagen Oorlog” heb gespeeld.

De zwarte tulp staat voor totale toewijding en liefde, voor veerkracht en het overwinnen van uitdagingen. In de Islamitische cultuur is het een symbool voor de goddelijke perfectie en overvloed.

“Moi”, zei een wildvreemde in het voorbijgaan tegen me. De hartelijke groet overviel me. Want wat moest die snuiter van me? Toen ik geschrokken omkeek, zag ik alleen de rug van een man die op weg leek naar de buurtsuper even verderop.

Mijn grootouders spraken in de USSR onderling Jiddisj, al probeerden ze dat voor mij verborgen te houden. Ze vonden het beter dat ik van die Joodse achtergrond niets mee zou krijgen, want in de USSR was je als Jood een tweederangs burger. Maar de slaapliedjes die ze voor me zongen nestelden zich in mijn hart.

Op de Ierse TV zag ik een interview met Boy George, het icoon dat voor San Marino meedoet aan het Eurovisie songfestival. Zijn open mind doet me sterk denken aan Boris Grebenshchikov, waar ik onlangs nog met mijn dochter naartoe ging. In de USSR zong Grebenshchikov vroeger over straatvegers en wakers.

De 9 Mei herdenking vieren ze in Rusland dit jaar sober. Er zijn geen spectaculaire demonstraties en parades van het leger, omdat er onvoldoende troepen en tanks beschikbaar zijn. In Moskou is het aantal genodigden voor de “grootse viering” beperkt en in Sint-Petersburg zelfs teruggebracht van ca 6.000 naar amper 300.

Wat is Vrede voor jou? Geen oorlog? Of voeding, schoon drinkwater, onderwijs voor vrouwen en kinderen, en veiligheid? Is blijvende Vrede realiseerbaar? Of is het slechts een tijdelijke rust in een wereld vol conflicten? Vrede is subjectief, afhankelijk van je eigen normen- en waardenmodel. Mogelijk zelfs niet meer dan een momentopname.

In mijn nieuwsbrief een aantal korte, waargebeurde verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Ze spelen allemaal in Zwolle, binnen een paar honderd meter van waar ik nu woon.

Vermoord worden om hoe je geboren bent. Niet om wat je gedaan of gezegd hebt, maar om wie je bent. Om welk bloed er door je aderen stromen. Tijdens Jom Hasjoa herdenken we de ca 6 miljoen mensen die vermoord werden omdat ze Joods waren.

Toen ik als puber helemaal betoverd werd door de liederen van Boris Grebenshchikov, had ik geen idee dat ik bijna viertig jaar later mijn vijftienjarige dochter dezelfde ervaring kon bezorgen. Wat een prachtige muziek en wat een ongekend mooie show.

De twaalfde editie van Vestingval Elburg brengt kunst in de breedste zin naar de prachtige Veluwse Vestingstad. Vestingval betekent dat je tien dagen op bijzondere locaties kunt genieten van: films, gedichten, muziek, toneel, lezingen. Je kunt workshops volgen en diverse musea bezoeken. Vestingval is geschikt voor alle leeftijden.

Die eerste keer in een grote stad buiten de USSR herinner ik me als de dag van gisteren. Als een Alice in Wonderland viel ik van de ene in de andere verbazing. Alles dat in dat nieuwe land als vanzelfsprekend ervaren werd, was voor mij bijzonder.

Nog niet zolang geleden was ik dichtgeslagen na zo’n vraag. Dan had ik om het antwoord heen gedraaid, of een elegante uitvlucht gezocht. Zoals die keer in 2022, toen Frénk van der Linden hem stelde op Radio 1.

Elke beslissing is persoonlijk. Net als een goede bedoeling. Zo is elke oorlog mensenwerk, net als vrede. In theatervoorstelling Zij zagen Oorlog neem ik u mee naar zes mensen die in een moeilijke tijd een beslissing nemen. Niets doen vinden ze geen optie en ze kiezen voor de consequenties van hun handelen.

Relatief veel jeugd gisteren bij de drie keer dat ik TAPAS in Hilversum speelde. Dat vind ik het allermooiste van festivals als Gluren bij de Buren, want die generatie zie ik nauwelijks in theaters. Huiskamer- en tuinfestivals weten dat door hun laagdrempeligheid en met steun van alle deelnemende gastvrouwen/heren wel te bereiken.

Enige tijd terug kreeg ik “Geboren om te lijden”, een imposant boek over de Holocaust in Oekraïne. Daarin vind je indringende portretten en getuigenissen van 33 overlevenden. Dat zijn mensen die ontkwamen aan pogroms van de Duitsers, en hun Roemeense en Oekraïense bondgenoten. Die verhalen gaan je niet in de koude kleren zitten.

Zondag 1 februari speel ik TAPAS in de grote woonkamer van de familie Vennix in Hilversum aan de Rita Reyshof 8. De drie voorstellingen zijn onderdeel van festival Gluren bij de Buren en duren elk zo’n 30 minuten. Ik start om 12:00, 13:30 en 15:00 uur.

“Duisternis kan duisternis niet verdrijven; alleen licht kan dat. Haat kan haat niet verdrijven; alleen liefde kan dat.” (Martin Luther King Jr) Zo eens met deze uitspraak van Martin Luther King Jr. En in een belangrijke mate komt dat omdat ik vanwege dezelfde culturele achtergrond zijn normen en waarden deel.

In de hoek stond een oude zwart/wit-televisie met een VHS-videorecorder. ’s-Avonds en ’s-nachts keken we hier films op. Westerse films natuurlijk. Dat was officieel niet toegestaan, maar die haalden we uit het zwarte circuit. Tijdens de films dronken we Pepsi-cola, en spraken we over vrijheid en over onze hunkering naar het westen.

Op de Nederlandse radio hoorde ik een item over de Amerikaanse schietpartij in Minneapolis, waarbij de ICE Agent Jonathan Ross met drie kogels een einde maakte aan het leven van Renee Good. De Nederlandse radio-journalist noemde de Amerikaanse ICE (Immigratie en Doune) agent een Sovjet-stijl militant die opereert namens het “bijna dictatoriale” Amerika.

Voordat ik opkom sta ik altijd achter de schermen te wachten. En in de introductie bedanken we altijd alle vrijwilligers die zo’n optreden mogelijk hebben gemaakt. Dat zijn mensen die theaters onderhouden, of een locatie tot theater ombouwen.

De Rendieren van Sinterklaas zijn in het oosten van Oekraïne op pad met cadeaus. In mijn laatste nieuwsbrief meer hierover.

Elke voorstelling bereikt een keer het moment dat je er voor het eerst mee naar publiek gaat. Het product is dan verre van klaar, maar als maker zoek ik dan een emotionele terugkoppeling op de grote lijnen. Klopt het verhaal bijvoorbeeld? En zijn overgangen goed? Passen de liederen? En meer van dat soort dingen.

Mijn verse nieuwsbrief is uit. Lees hem hier.

Tot dusver heb ik die hele verkiezingscampagne aan me voorbij laten gaan. Maar aangezien ik voor theaterwerk en filmopnames een paar dagen naar het buitenland moet, ga ik iemand machtigen om voor me te stemmen. Daarom keek ik gisteren via de socials wat video’s terug, nadat ik eerder al een aantal programma’s doorlas.

In Berlijn bezocht ik gisteren de premiere van de musical Little Shop of Horrors, gespeeld door het onafhankelijke gezelschap Encore. Zo’n 15 acteurs/zangers speelden met een live-band van acht muzikanten een show die ruim twee uur duurt. Het was vermakelijk en leerzaam. De Little Shop of Horrors is een noodlijdende plantenwinkel in een Amerikaanse Vogelaarswijk.

Het westen is verrot en Amerika is de belichaming van het grote kwaad. Dat leerden we vroeger op school in de Sovjet-Unie. We renden regelmatig naar schuilkelders als oefening voor het moment dat de bom zou vallen. Want het was onvermijdelijk dat onze mooie USSR door het arrogante westen naar de steentijd zou worden gebombardeerd.

Ze was extreem rijk en liet bij haar overlijden in 1615 haar hele vermogen na aan haar nageslacht. Niet aan haar directe kinderen, maar aan generaties nakomelingen. Iedere telg die trouwde kon zich melden en kreeg gedurende tien jaar een jaarlijkse uitkering voor de kinderkamer.

In drie dagen speel ik het Annatheater drie verschillende voorstellingen. Het zijn avondvullende solo-producties. In het Annatheater in Helmond Per voorstelling: Euro 15,- Passe Partout die toegang geeft voor alle voorstellingen: Euro 35,- Theater dat je echt raakt We maken voorstellingen die je beleeft. Je wordt erin gezogen. En het raakt je echt.

In zijn nieuwste theatershow “De Laffe Verlosser” is Hans Teeuwen zowel talkshowhost als de alwetende bekende Nederlander. En terwijl de host vooral met zichzelf bezig is, kopt Teeuwen als expert allerhande dooddoeners door open deuren. In bijzinnen fileert hij de rafelrandjes van de samenleving.

Over mijn baantje in mijn laatste jaar in de USSR, wapenhandel en cola. Of zoiets.Nieuwe Kakofonie – mijn laatste jaar in de USSR

Vannacht zat ik de documenten die Google publiceerde over hun gedrag in oa. corona-tijd door te lezen, omdat ik de adrenaline na mijn voorstelling in Emmen een plek moest geven. De verklaring van Google gaat over censuur in onze mooie Westerse wereld en mikt vooral op Biden en de EU.

Ze is weduwe en ook moeder. Haar toespraak tijdens de begrafenis van haar jonge man ontroerde me tot op het bot. Vol liefde en warmte. Een schril contrast met de “verkiezings-rant” van De Donald (en van velen wereldwijd, links en rechts). Erika Kirk, vechtend tegen de tranen: “That young man ….