september 2024

Van achteren kijk je een koe in de kont. Het is een bekende Nederlandse uitdrukking die zoiets betekent als ‘achteraf bedenken hoe iets had moeten gaan, heeft weinig zin: je kunt toch niet veranderen wat er is gebeurd.’ En zo is het natuurlijk.

Een week geleden speelde ik Arum dem Fayer in de prachtige Synagoge van Zwolle. De afgelopen week kreeg ik daar via de mail en zelfs mondeling nog diverse reacties op. Dat doet me ontzettend goed. Het is voor mij niet een makkelijke voorstelling om te spelen, want ik moet nog altijd over een drempel heen.

Zij zagen Oorlog is de meest intensieve voorstelling die ik speel. Met 75 minuten is het ook de kortste. De zes verhalen die ik in de voorstelling speel zijn enorm Intens. Ik beleef ze door en door, iedere keer weer. Zij zagen Oorlog vind ik een heerlijke voorstelling.

Als ik Arum dem Fayer speel, dan voel ik me doorgaans als een docent die een stuk onbekende geschiedenis komt duiden. Op het podium kruip ik in de huid van familieleden en toon ik een stukje uit hun leven, dat raakt aan een grote historische ontwikkeling.

Op 11 september zat ik in Oss te werken, toen de vliegtuigen het WTC invlogen. Met een collega was ik een complexe software-oplossing aan het opleveren voor het goedkoper maken van medische middelen. Op die locatie waren we afgesloten van de wereld. Het was voor ons een dag als alle anderen.

In een museum bezocht ik een tentoonstelling van menora’s. Dat zijn kandelaars die al sinds de oudheid geassocieerd worden met het Joodse volk. De menora’s in deze tentoonstelling zijn honderden jaren oud en komen van over de hele wereld, ook uit Nederland, België en Duitsland.