Theater als brug tussen werelden
Vandaag speelde ik “Van Borsjt tot Pindakaas” voor 80 scholieren in Utrecht. Ik nam de jongeren mee in de voetsporen van de gelukszoeker en vertelde over mijn liefde voor Nederland. Voor haring. En voor Nederlandstalige muziek. Met elkaar zongen we sinterklaasliederen en een balade van Vladimir Vysotsky.
De puurheid van die jongeren overvalt me nog altijd. Doorgaans sta ik in theaters voor veel ouder publiek. Ook met hen heb ik vaak nagesprekken, want dat doen voorstellingen als “Zij zagen Oorlog” en “Arum dem Fayer” met mensen. Maar ouderen reageren altijd meer ingetogen dan jongeren.
Af en toe heb ik gemengde theaterzalen. Dan bezoekt een school met een aantal klassen een reguliere theatervoorstelling. Ik vind het altijd interessant om de verschillen in reacties te horen, na de voorstelling, maar ook tijdens. Bezoekers realiseren zich dat niet altijd, maar de artiest op het podium is super alert, en hoort en ziet alles. Als ik in zo'n setting bijvoorbeeld Oscar en Oma Rozerood speel, dan lacht de jeugd hardop om de grapjes van de terminaal zieke Oscar, terwijl de ouderen zich schamen voor die reflex en de lach onderdrukken.
In Utrecht had ik zo'n zelfde scheiding in reacties, maar dan meer tussen kinderen van migranten en jongeren wiens ouders hier al vele generaties wonen. Die laatste groep ervaart "Van Borsjt tot Pindakaas" als een mooie, spannende reis, met een goed einde in een veilig land. Maar voor kinderen van migranten is mijn verhaal een feest van herkenning, hoewel "feest" in dit geval niet altijd de lading dekt. Tijdens de voorstelling zie ik ze ieder woord opnemen, ze luisteren geconcentreerd. Ik zie ze lachen, de gloed in hun ogen is veelzeggend wanneer ik vertel over mijn worsteling met de Nederlandse taal en Nederlandse gebruiken. Na de voorstelling hoor ik hun persoonlijke verhaal. Ze zijn gevlucht uit Pakistan, Koerdisch Syrië en Oekraïne. Een lerares kwam met haar ouders mee uit Vietnam. Ze hebben dingen meegemaakt waar ze niet graag over praten en waar hun klasgenootjes zich geen voorstelling van kunnen maken. Van Borsjt tot Pindakaas is een brug tussen die twee werelden.
